عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٣٥ - سالك و محاسبه سه اصل

بندگان حقيقى حضرت حق مى‌گويند: خداوند بر ما منت گذارده كه ما را به طاعت و عبادت خود امر نموده است.

اصل سوم: اين كه سالك نسبت به عملى كه انجام مى‌دهد اظهار رضايت نكند و از عمل خود خرسند نباشد.

سالك اگر به انجام امرى قيام نمود بايد هيچ گاه از آن امر راضى و خشنود نباشد، چه وقتى نفس از انجام امرى راضى شد، رضايت نفس نتيجه را عكس مى‌كند.

امرى كه نفس راضى باشد حق راضى نيست، امرى كه حق راضى باشد نفس راضى نيست. به همين جهت فرموده‌اند:

اعدى عدوك نفسك التى بين جنبيك‌[١].

دشمن‌ترين دشمن تو، تمايلات غير منطقى توست.

سالك وقتى از انجام عملى اظهار رضايت نمود آن اظهار رضايت حاكى از آن است كه سالك هنوز به مقام معبود و عزت كبريايى او آشنايى حاصل نكرده و نمى‌داند كسى نتواند حق عبادت و بندگى او را به جاى آورد.

سعدى مى‌گويد: عاكفان كعبه جلالش به تقصير معترف كه:

ما عبدناك حق عبادتك‌[٢].

آنگونه كه شايسته است تو را عبادت نكرديم.

و واصفان حليه جمالش به تحير منسوب كه:

[١] - مجموعة ورام: ١/ ٥٩، باب العتاب؛ بحار الأنوار: ٦٧/ ٦٤، باب ٤٥، حديث ١.

[٢] - بحار الأنوار: ٦٨/ ٢٣، باب ٦١.