عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٢٩ - اقسام صبر

آيد به جز كوى صبر نجويى و در بلا درآمدن هم چنان باشى كه از بلا بيرون آمدن.

[و اصبر و ما صبرك إلا بالله‌][١].

و شكيبايى كن، و شكيبايى تو جز به توفيق خدا نيست.

اقسام صبر

صبر را روى حالات صابران و نحوه صبر آن‌ها به چند قسم تقسيم كرده‌اند:

صبر لله، صبر فى الله، صبر مع الله، صبر عن الله، صبر بالله.

١- صبر لله: عبارت از حبس نفس از جزع است در موقع وقوع در امرى مكروه، يا موقع فوت شدن امرى مطلوب.

٢- صبر فى الله: ثبات و استقامت در راه حق متعال است به جهت تحمل بليات، ترك لذات و دفع موانع.

٣- صبر مع الله: صبر اهل دل و اهل حضور است كه در وقت بروز موانع و ظهور آثار نفس براى آنان پيش مى‌آيد.

٤- صبر عن الله: به دو قسمت تقسيم شده يكى اختصاص به فساق دارد، يكى اختصاص به عشاق دارد، در قسم اول حكايت از بعد و دورى مى‌كند، در قسم دوم حكايت از قرب. در معنى اول هرچه فاسق در فسقش صابرتر باشد بدحال‌تر است، در معنى دوم هرچه عاشق صابرتر باشد مقرب‌تر است، صبر در معنى اول مربوط به اهل جفا و حجاب است و در معنى دوم مربوط به اهل عيان و مشاهده.

٥- صبر بالله: صبر موحدان و صبر اهل تمكين است كه در مقام استقامت در امر حق متعال پيش مى‌آيد.

[١] - نحل( ١٦): ١٢٧.