عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٣٢ - محاسبه اعمال

مثبت و امرى عبادى آن را سركوب نمايند و به مدار عبادت و تقوا بازگردانند.

عمل خلاف در قلب اثر مى‌گذارد و قلب را كدر و تاريك مى‌كند و مادامى كه اثر عمل باقى است قلب گرفته و منقبض است و سالك براى جبران عمل خلاف، به برنامه خير مبادرت مى‌كند و از خدا مى‌خواهد كه از او بگذرد و از قلبش رفع كدورت كند.

سالك اگر متوجه اعمال خلاف نباشد و محاسبه نداشته باشد و سيئات را با حسنات جبران نكند، سيئات رو به فزونى مى‌رود و كدورت قلب زياد مى‌شود و كار به جايى مى‌رسد كه اثر سوء اعمال خلاف، او را سرد و از سير و سلوك باز مى‌دارد و در اين موقع حال طلب هم از او گرفته مى‌شود و ديگر رغبتى براى او نسبت به اعمال خير و صواب نيست.

تاجر و كاسب براى اين كه حساب سرمايه خود را داشته باشند چند دفتر دارند، دفتر باطله، دفتر روزنامه، دفتر كل، دفتر صندوق، دفتر انبار، دفتر اموال و بعضى دفاتر ديگر، يك تاجر حسابى همه اين دفاتر را دارد، براى اين كه حساب او روشن باشد.

دفتر صندوق صادرات و واردات نقدى را نشان مى‌دهد، دفتر انبار صادرات و واردات جنسى را، دفتر كل بدهكارى و بستانكارى را، دفتر روزنامه عمليات روزانه را.

يك صفحه در دفتر كل سود و زيان در آن ثبت مى‌گردد، اين صفحه نشان مى‌دهد تاجر در چه حال است، تاجر وقتى ببيند زيان بر سود غلبه دارد و بدهكارى نسبت به بستانكارى افزون است چقدر مضطرب مى‌گردد؟

سالك نيز بايد مانند تاجر همه نوع حساب داشته باشد، حساب چشمش حساب گوشش و حساب زبان و قلبش و حساب دست و پايش برايش معلوم‌