عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٠٢ - مرگ ستمپيشگان در قرآن

يكى: به مال است از طلا و نقره و مركب و تجارت و درهم و دينار و خانه‌هاى مسكونى و امثال اين‌ها كه انسان با آن‌ها رفع حوايج مى‌نمايد.

دوم: فرزند و زن و رفيق و آشنا و قوم و خويش و شريك كه براى برآوردن نيازهاى خود به آن‌ها متوسل مى‌شود.

از اين رفيق حاجتى، از آن دوست حاجتى ديگر، از مادر تمنايى، از زن و فرزند خواهشى، از رئيس و حاكم مطلبى، از ثروتمند و قدرتمند برنامه‌اى، به وقت مرگ به او مى‌گويند:

[و لقد جئتمونا فرادى كما خلقناكم أول مرة][١].

همان‌گونه كه شما را نخستين بار [در رحم مادر تنها و دست خالى از همه چيز] آفريديم، اكنون هم تنها به نزد ما آمديد.

اين دو دسته را پشت سر انداخته و تنها آمديد، چنانكه وقتى مى‌خواستيم شما را به دنيا بياوريم تنها بوديد، وقتى از رحم مادر به دنيا آمديد نه مال داشتيد نه خانه و نه زراعت و نه تجارت، نه پدر مى‌شناختيد نه مادر نه برادر نه حاكم نه رئيس نه مرؤوس نه مطيع نه مطاع پاك بوديد و پاك، چون دست به زندگى زديد بر خلاف موازين حق عمل كرديد و خود را به آلودگى زديد، حال كه مى‌خواهيد به جهان ديگر بياييد بايد تمام آن‌ها را رها كرده و تنها به سوى ما حركت كنيد!

يكى از آن دو دسته‌اى كه مورد اعتماد شما بود ثروت و مال بود كه بر آن تكيه مى‌زديد و اساس زندگى را بر آن مى‌نهاديد ولى در حال حاضر همه را پشت سر انداخته و با نداى وداع آن‌ها را ترك گفتيد:

[و تركتم ما خولناكم وراء ظهوركم‌][٢].

[١] - انعام( ٦): ٩٤.

[٢] - انعام( ٦): ٩٤.