عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٩ - توكل در روايات

و توجه به نفس و به ديگران منصرف و منقطع گردد.

در صورت اول، اين توجه كه در حقيقت توجه به غير خداوند عزيز و برخلاف اصول اخلاص و توحيد است، موجب محجوب شدن و محدوديت است.

و صورت دوم كه توجه به عظمت و جلال حق بوده و روى محبت و اخلاص به پيشگاه حضرت او، همه امور به او واگذار است حتى منافع توكل و در اين مرحله شخص متوكل، پيوسته متوجه و متعلق و وابسته به حق است و با بقاى حضرت دوست باقى خواهد ماند.

پس حقيقت توكل در اين صورت محقق مى‌شود و چون خواستى از صميم دل و روى حقيقت متوكل باشى مى‌بايد به تمام آرزوهاى غلط دل و علايق قلبى خود قلم بطلان كشيده و چون كسى كه از زندگى دست شسته و حيات مادى دنيوى را توديع مى‌كند، از برنامه‌هاى مادى و هدف‌هاى دنيوى توديع كنى.

پس در مقام توكل و اعتماد به حق متعلل مباش و در پى به دست آوردن علل و جهات و اغراض نهايى سير مكن و چون نماز ميت، پنج تكبير بر پشت سر هدف‌هاى ظاهرى و خواهش‌هاى نفسانى بخوان و تنها توجه خالص و پاكت به پروردگار باشد و بس.