عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠٦ - ملامت نفس

بزن تا از تعدى و تخلف و عصيان و معصيت باز ايستد، نفس خود را كه هم چون مركبى به زير پاى زندگى است چنان حركت بده كه گويا استادى ماهر و تجربه ديده‌اى كه گامى و قدمى نمى‌روى مگر آن كه ابتدا و انتهايش تصحيح شود.

رسول حق آن اندازه عبادت مى‌كرد كه پاهاى آن جناب متورم مى‌شد، آن گاه مى‌فرمود:

آيا من بنده سپاس‌گزار نباشم‌[١]؟!

منظور آن حضرت اين بود كه امت و پيروان آن جناب بيدار باشند و از مجاهدت و رياضت و كوشش در امور عبادى و پيراستن نفس كمترين تسامح و غفلتى نورزند و در تمام حالات مواظب خود باشند.

اين معنى را نيز بايد توجه داشت كه اگر كسى حلاوت و لذت مناجات با حضرت قاضى الحاجات را درك كند و از انوار و بركات آن بهره‌مند شود هرگز در اين مقام كوتاهى و سستى نكرده و ساعتى به ترك و اعراض از آن راضى نخواهد شد، گرچه در اين راه قطعه قطعه شود، بنابراين از مجاهدت و عبادت و رياضت و مبارزه با هواى نفس، كسى دست برنمى‌دارد، مگر آن كس كه از فوايد و آثار و انوار آن محروم باشد و از خصوصيات عالى زندگى گذشتگان بى‌خبر به سر برد.

عده‌اى از گذشتگان به بسيارى از حقايق اين معانى آگاه بوده و بر اثر توفيقات الهى و حفظ و حراست دين، پيوسته در اين مسير مراقب و كوشا بودند.

به ربيع بن خثيم گفتند: براى چه شب‌ها استراحت و خواب ندارى؟ گفت:

مى‌ترسم در حالت غفلت و خواب دشمن بر من شبيخون زند و مرا مقهور وضع خود گرداند.

[١] - عوالى اللآلى: ١/ ٣٢٦، حديث ٦٩؛ شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد: ١/ ٢٣٧.