عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠٠ - راه رشد و كمال نفس

شيطان صفت، غفلت و جهل.

رسول خدا ٦ درباره نور عقل كه هنگام ايمان و عمل صالح تجلى دارد و ظلمت جهل كه معلول دور بودن از حق است مى‌فرمايد:

لو صور العقل لاظلم الشمس فى شعاع نوره، ولو صور الحماقة لاضاء الليل كالشمس فى مقابلة ظلامه‌[١].

اگر عقل مجسم شود، آفتاب در پرتو نورش تاريك مى‌شود و اگر حماقت و جهل مجسم گردد، شب در برابر تاريكى‌اش از آفتاب روشن‌تر است.

انسان اگر از حومه نفوذ دشمن دور نگردد عاقبتش به تكذيب آيات حق خواهد كشيد.

درباره عبدالملك مروان آورده‌اند كه به وقت مرگ دستور داد رختخوابش را به اطاقى در بلندى ساختمان ببرند، به اطرافش نگريست و گفت: الهى! از تمام گذشته‌ام ناراحتم، علاقه دارم توبه كنم ولى چون از تو خوشم نمى‌آيد توبه نمى‌كنم، اين سان ظالمانه سخن گفت و به قعر جهنم افتاد.

٢- بايد از جاذبه دنياى غلط گريخت، دنيايى كه انسان را از حق و حقيقت دور مى‌كند، دنيايى كه هماهنگى با حلال و حرام حق ندارد و مورث فساد اخلاق است و جز عجب و غرور و ريا و كبر و منيت محصولى ندارد.

٣- بايد از حلقه آفات گريخت، آفاتى چون: امن از مكر الله، حب شهوت بيجا، حب رياست، حب مال، حب جاه كه هر كدام كشنده روح و قاتل قلب است كه هرگاه محبت به اشيا و عناصر هماهنگ با برنامه‌هاى الهى نباشد، انسان را به انواع معاصى و گناهان دچار مى‌كند و درهاى رحمت حق را به روى انسان مى‌بندد.

[١] - شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد: ٢٠/ ٤٢ با كمى اختلاف.