گناه معادل ذَنب در زبان عربى است. ذنب در اصل به معناى دنباله است و از اين رو چنين نام گرفته كه اگر كسى مرتكب آن شد، مذمت و كيفر نيز به دنبال آن خواهد آمد.[١] بدين ترتيب، گناه عملى است كه دو چيز را درپى‌دارد: سرزنش مردم و كيفر.

اكنون بايد پرسيد در اسلام چه رفتارهايى گناه است؟ از نظر اسلام هرگونه تجاوز از مرزهاى الهى و سرپيچى از دستورهاى خداوند و پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام گناه است و سرزنش و كيفر الهى را درپى‌دارد. گواه اين ادعا، روايات و آيات متعددى است كه تخلف از دستورهاى الهى و زير پانهادن آنها را رفتارى ناشايست و سزاوار كيفر دانسته‌اند:

قُلْ إِنِّى أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّى عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ؛[٢] بگو: «من اگر به پروردگارم عصيان ورزم، از عذاب روزى هولناك مى‌ترسم.»

قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى بَيِّنَةً مِّن رَّبِّى وَآتَانِى مِنْهُ رَحْمَةً فَمَن يَنصُرُنِى مِنَ اللّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَمَا تَزِيدُونَنِى غَيْرَ تَخْسِيرٍ؛[٣] گفت: «اى قوم من، چه بينيد، اگر [در اين دعوا] بر حجتى روشن از پروردگار خود باشم و او از جانب خود رحمتى به من داده باشد، پس اگر او را نافرمانى كنم چه كسى در برابر خدا مرا يارى مى‌كند؟ در نتيجه، شما جز بر زيان من نمى‌افزاييد.»

آثار گناه‌

در متون اسلامى آثار و پيامدهاى گناه به‌تفصيل بيان شده است. در اينجا برخى از آنها را به‌اختصار بررسى مى‌كنيم:

١. فاسد شدن قلب: در روايات متعددى بيان شده كه گناه نورانيت را از قلب مى‌گيرد و درنتيجه انسان را از رحمت الهى دور مى‌سازد. امام‌صادق عليه السلام به نقل از امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد:

چيزى بيش از گناه قلبْ انسان را فاسد نمى‌كند. قلبْ گناهى مرتكب مى‌شود و اين گناه در آن باقى مى‌ماند تا بر سراسر آن گسترش مى‌يابد و آن را سرنگون مى‌كند.[٤]

[١] - بنگريد به: فضل بن حسن طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٤١٢

[٢] - زمر( ٣٩): ١٣

[٣] - هود( ١١): ٦٣

[٤] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٢٦٩