اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٣١ - اصول تحصيل ملكه
برنامه ريزىهاى شتاب زدهاى مىانجامد كه جز شكست و نااميدى ارمغاني ندارد.
٣. تكرار و استمرار: پيدايش ملكه بر اثر تكرار عمل است. براى بهدستآوردن ملكه خوشنويسى بايد بسيار نوشت و براي كسب ملكه رانندگي نيز بايد رانندگي كرد. برايكسب يك صفت تنها آرزو يا دعاكردن كافى نيست، بلكه اقدامهاى عملى متعدد شرط ضرورى تحصيل اين توانمندىهاست.
اميرمؤمنان (ع) مىفرمايد:
هركس عمل كند، نيرويش افزايش مىيابد و هركس در عمل كوتاهى ورزد، سستى و ناتوانىاش بيشتر مىشود.[١]
٤. تأثير قطعى و نامحسوس عمل: گرچه هر عمل بهنوعى در پيدايش ملكه نقش دارد، تأثير آن معمولًا ديدنى و محسوس نيست. اگر براى پيدايش ملكه خوشنويسى نوشتن هزار صفحه لازم باشد، با نوشتن هر صفحه، به ميزان يك هزارم مسير به ملكه نزديك مىشويم. با اين همه، معمولًا حتيپس از نوشتن چندين صفحه، فرد در سطح مهارت خود تغيير درخورى نمىبيند.
اين قاعده، ملكات فاسد را نيز دربرمىگيرد؛ بدين بيان كه هر تخلف از وعده و پيمان شكنى گامي به سوى ناجوانمردى است، گرچه اثر آن محسوس نيست. پيامبرخدا (ص) فرمود:
هرگاه مؤمن گناهى انجام دهد، نقطه سياهى در قلبش پديد مىآيد. پس اگر توبه و استغفار كند و دست بردارد، قلبش از آن نقطه پاك مىشود و اگر ادامه دهد، آن نقطه افزايش مىيابد.[٢]
يكي از شگردها يپيچيده شيطان برخورد دوگانه او با اعمال خوب و بد ماست. هرگاه
[١] - مَن يعمَل يزدَد قُوَّةًوَ مَن يقَصِّر فِي العَمَلِ يزدَد فَترَةً.( عبدالواحد تميمىآمدى، غرر الحكم و درر الكلم، ح ٢٨٠٢ و ٣٠٠٨.) تأثير روزه در ايجاد ملكه تقوا و تسلط بر نفس، نتيجه همين حقيقت است؛ چنانكه در قرآن كريم آمدهاست:« كتِبَ عَلَيْكمْ الصِّيَامُ ... لَعَلَّكمْ تَتَّقُونَ؛ روزه بر شما مقرر شده است ... باشد كه پرهيزگارى كنيد.»( بقره( ٢): ١٨٣.)
[٢] - إِنَّ المُؤمِنَ إِذا أَذنَبَ كانَت نُكتَةٌ سَوداءُ في قَلبهِ، فَإِن تابَ وَ نَزَعَ وَ استَغفَرَ صَقَلَ مِنهُ وَ إِن ازدادَ زادَت.( عبدعلى بن جمعه حويزى، تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٣٢.)