اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٢٣١ - براى تأمل و پژوهش

راهكارها

يكى از موانع رعايت آداب اجتماعى، عدم درك كار كردهاى مثبت آن است. درواقع انسان با چيزي كه آن را به‌درستى نمى‌شناسد، مخالفت مى‌كند.[١] از اين‌رو مى‌بايد آداب اجتماعى را واكاوى كنيم تا آنها را به‌نيكى بشناسيم.

از موانع ديگر تأدب به آداب اجتماعى، غيرمنطقى بودن برخى آداب است. اين مانع به ويژگى حق‌جويى و حقيقت‌طلبى انسان باز مى‌گردد كه تا درستى مطلبى برايش اثبات نگردد، آن را برنمى‌تابد. بنابراين با اصلاح برخى آداب، زمينه رعايت آنها نيز فراهم مى‌آيد.

پرسش‌

١. عدالت را تعريف و تحليل كنيد.

٢. براى آراستگى به صفت عدالت از چه موانعى بايد عبور كنيم؟

٣. رابطه ميان تواضع، تذلل و تكبر چيست؟

٤. چند نمونه بارز ازرفتار متواضعانه در زندگى فردى و اجتماعى را نامبريد.

٥. آداب اجتماعى چيست و چه رابطه‌اى با امور اخلاقى دارد؟

٦. آداب اجتماعى چه آثارى دارد كه ما را به رعايت آنها ملزم مى‌كند؟

براى تأمل و پژوهش‌

١. ميان عدالت در اخلاق با عدالتي كه در فقه به عنوان شرط تصدى برخى مناصب شرعى مطرح است (مانند امامت جمعه و جماعت، قضاوت و ولايت فقيه)، چه ارتباطى وجود دارد؟

٢. به‌جز آنچه در درس گفته شد، عدالت در سطح فردى و اجتماعى با چه موانع ديگرى‌ روبه‌روست؟

٣. تفاوت «عزت نفس با تكبر» و «ذلت نفس با تواضع» را در مصاديق ملموس آن تحليل كنيد. چگونه مى‌توانيم در زندگى، روش و منشى متواضعانه داشته باشيم، بى‌آنكه از احترام ما كاسته شود؟

[١] - اميرمؤمنان( ع) فرمود:« المرء عدوّ ما جهل؛ انسان دشمن چيزي است كه نمي‌داند.»( همان، ح ١١٤٢.)