اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٦٧ - پيامدها
آمدن در قهر الاهى بيشتر مىگردد؛ از اينرو بايد گفت:
غفلت و كم بودن معرفت ونيز ضعف ايمان و يقين ازجمله عواملى است كه موجب كاهش خوف مىگردند. بنابراين اگر يقين به خداوند و روز قيامت و بهشت و دوزخ تقويت شود، بىترديد خوف نيز فزونى مىيابد.[١]
تفكر مدام در احوال روز قيامت و انواع عذابهاى اخروى، گوش سپردن به موعظههاى انذاردهنده، دقت در احوال بندگان خائف خدا و انس با ايشان و نيز تأمل در حالات انبيا و اوليا، راههاى ديگرى است كه سبب تقويت خوف مىگردد.[٢]
ج) كفران
«كفران» كه در برابر «شكر» قرار دارد، به معناى «فراموشى نعمت و پوشاندن آن» است.[٣] كفرانِ نعمت نوعى قدرناشناسى و غفلت از لطف و احسان خدا و بىتوجهى به عنايات اوست. اگر كسى اين همه مهربانى را نبيند و متناسب با آن رفتار نكند، به كفران مىگرايد. كفران هنگامى است كه فرد بهرهمندي يا نعمت را از جانب خداوند نداند، يا موهبت اعطايى را به هيچرو نعمت و برخوردارى نشمارد، يا آن را كوچك شمارد و خود را از خداوند طلبكار بداند و يا اينكه موهبتهاى الاهى را وظيفه خداوند تلقى كند.
پيامدها
كفران نعمت موجب سخط خدا و از دست دادن نعمت است. امام صادق (ع) فرمود در تورات چنين آمده است:
هركه نعمتى به تو داد، قدردان او باش و بر آنكس كه تو را سپاس مىگويد، نعمت ده؛ زيرا اگر شكر نعمت به جا آورده شود، از بين نمىرود و اگر كفران شود، باقى نمىماند.[٤]
[١] - بنگريد به: محمدمهدى نراقى، جامع السعادات، ج ١، ص ٢٣٠.
[٢] - بنگريد به: همان، ص ٢٣١.
[٣] - بنگريد به: همان.
[٤] - اشْكرْ مَنْ أَنْعَمَ عَلَيك وَ أَنْعِمْ عَلَي مَنْ شَكرَك فَإِنَّهُ لَا زَوَالَ لِلنَّعْمَاءِ إِذَا شُكرَتْ وَ لَا بَقَاءَ لَهَا إِذَا كفِرَتْ.( محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٩٤)