اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٦٢ - پيامدها
راهكارها
در قرآن كريم مىخوانيم:
اي كساني كه ايمان آوردهايد! خدا را ياد كنيد، يادى بسيار.[١]
ذكر خدا از مهمترين عوامل تربيت روحى است كه دل را زنده، عقل را نورانى و زنگار غفلت را از لوح دل مىزدايد. ذكر خدا مراتب و مراحلى دارد و حقيقت آن توجه قلبى به ساحت پروردگار است. اگر به ذكر لفظى نيز ذكر گفته مىشود، از آنروست كه موجب ذكر قلبى و مرتبط با آن است. به همينرو انسان براى جلوگيرى از غلبه غفلت مىبايد پيوسته در جلسات موعظه و ذكر شركت كند و به مطالعه قرآن، روايات و كتب اخلاقى بپردازد.
بسيار ياد كنيد خرابكننده لذتها را. پس گفته شد: اى پيامبر خدا! خرابكننده لذات چيست؟ فرمودند: مرگ. پس همانا زيركترين مؤمنان كسى است كه بيشتر ياد مرگ كند و نيكوتر خود را براى مرگ مهيا نمايد.[٢]
ياد مرگ و قيامت نيز از مهمترين عواملى است كه بناى غفلت را ويران مىكند. دريغا كه امروزه ارزش مرگ آگاهى و تفكر در باب قبر و قيامت- تحتتأثير فرهنگ دنياگرا- به ضدارزش بدل گشته است، اما در فرهنگ دينى مرگ گذرگاه حتمى انسان به سوى جايگاه ابدى است و ياد آن نيز از ميان برنده غفلت.
ياد مرگ شهوت نفس را مىميراند و رويش گاههاى غفلت را از بيخ و بن مىكند.[٣]
ابتلائات الاهى و مصيبتها نيز در رفع غفلت بسيار مؤثرند. انسان هرگاه در برابر اين ابتلائات درمانده مىشود، فقر وجودى خود را به ياد مىآورد و خداوند قادر مهربان را تنها
[١] -« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكرُوا اللهَ ذِكرًا كثِيرًا.»( احزاب( ٣٣): ٤١.)
[٢] - أكثروا من ذكر هادم اللذات فقيل: يا رسول الله( ص) و ما هادم اللذات؟ قال: الموت فإن أكيس المؤمنين أكثرهم للموت ذكرا و أحسنهم للموت استعدادا.( محمد بن محمد بن اشعث كوفى، الاشعثيات( الجعفريات)، ص ١٩٩.)
[٣] - ذكر الموت يميت الشهوات فى النفس ويقلع منابت الغفله.( امام صادق( ع)، مصباح الشريعه، ص ١٧١.)