فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٩٢ - ٤ اصل مسئوليت انسان

«ألا كلّكم راع و كلّكم مسؤول عن رعيته»[١].

هان بدانيد! همگى شما شبانانيد و هر شبانى را از گله خود خواهند پرسيد.

و از اميرالمؤمنين على (ع) روايت است كه فرمود:

«اتَّقُوا الله فِى عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ، وَ أَطِيعُوا الله وَ لَا تَعْصُوهُ»[٢].

از خدا در بندگان و زيستگاهان او پروا كنيد؛ زيرا شما مسئوليد حتى درباره مكان‌ها و جانوران خدا را ا طاعت كنيد و او را معصيت نكنيد.

و نيز روايت است كه فرمود:

«كُلُّ امرَىٍ مَسؤُولٌ عَمَا مَلَكَت يَمينُه و عَيالُه»[٣].

هركسى نسبت به آنچه مالك آن است و نيز از افراد تحت كفالت خويش مسئول است.

از آنجا كه مسئوليت انسان در برابر خدا است؛ لهذا امكان گريز از مسئوليت به‌وسيله فريب، حيله و تزوير، پنهان كارى و دروغ و امثال آن از شيوه‌هاى معمول در روابط اقتصادى مبتنى بر مكتب‌هاى مادّى به ويژه ليبرال كاپيتاليسم وجود ندارد.

مسئوليت انسان در برابر خدا در عرصه فعاليت‌ها و روابط اقتصادى، فراگير و شامل است. انسان در برابر ثروت‌ها و نعمت‌هاى خدادادى مسئول است.

[١] . مسلم بن الحجاج نيشابورى، الجامع الصحيح، حديث ١٨٢٩.

[٢] . نهج البلاغه، خطبه ١٦٦.

[٣] . عبدالواحد بن محمد تميمى، غررالحكم و دررالكلم، حديث ٧٢٥٤.