فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٨٠ - ب- تطبيقات

درباره كسى كه بميرد و وارثى يا صاحب اختيارى نداشته باشد، فرمود: از كسانى است كه اين آيه شامل آنهاست: يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ‌

٤. صحيحة إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ:

«سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ (ع) عَنِ الْأَنْفَالِ، فَقَالَ: هِى الْقُرَى الَّتِى قَدْ خَرِبَتْ وَ انْجَلَى أَهْلُهَا فَهِى لِلهِ وَ لِلرَّسُولِ، وَ مَا كَانَ لِلْمُلُوكِ فَهُوَ لِلْإِمَامِ، وَ مَا كَانَ مِنَ الْأَرْضِ الْخَرِبَةِ لَمْ يوجَفْ عَلَيهِ بِخَيلٍ وَ لَا رِكَابٍ، وَ كُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا، وَ الْمَعَادِنُ مِنْهَا وَ مَنْ مَاتَ وَ لَيسَ لَهُ مَوْلًى، فَمَالُهُ مِنَ الْأَنْفَالِ»[١].

از امام صادق (ع) درباره انفال پرسيدم فرمود: انفال آبادى‌هايى است كه ويران شده و ساكنانش رهايش كرده‌اند كه از آنِ خدا و رسول است و آنچه در دست پادشاهان است از آنِ امام است و هر زمين ويران و غير ويرانى كه با اسب و سوار بر آن نتاخته‌اند و هر زمينى كه صاحب نداشته باشد، و نيز معادن، و مال كسى كه بميرد و صاحب اختيارى نداشته باشد، از آنِ امام است.

٥. عياشى در تفسير روايت مى‌كند:

«عَنْ أَبِى بَصِيرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ (ع): قَالَ: لَنَا الْأَنْفَالُ، قُلْتُ وَ مَا الْأَنْفَالُ؟ قَالَ: مِنْهَا الْمَعَادِنُ وَ الْآجَامُ، وَ كُلُّ أَرْضٍ لَا رَبَّ لَهَا، وَ كُلُّ أَرْضٍ بَادَ أَهْلُهَا فَهُوَ لَنَا»[٢].

فرمود: انفال از آنِ امام است. گفتم: انفال چيست؟ فرمود: از جمله انفال، معادن است و نيزارها و هر زمينى كه صاحب نداشته باشد و هر زمينى كه ساكنانش رهايش كرده باشند همگى از آنِ ماست.

[١] . همان، ص ٥٣١ و ٥٣٢، حديث ٢٠.

[٢] . همان، ص ٥٣٣، حديث ٢٨.