فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٦ - ج) نظام اقتصادى

عناصرروانى: انگيزه‌ها، طرز فكرها و كردار افراد را شامل مى‌شود.

\* عناصراقتصادى: مربوط به چگونگى فعاليت عامل‌هاى مختلف و سهم آنها در توليد محصولات و توزيع درآمدها و نحوه استعمال آنها، چگونگى روابط، به ويژه روابط مبادلاتى و تعيين قيمت محصولات و عوامل و چگونگى دخالت پول و پرداخت‌ها مى‌گردد.

\* و نهادها: مربوط به سازمان حقوقى جامعه، نحوه حكومت، روابط بين دولت و ملت و روابط انفرادى افراد در چارچوب قراردادها و قوانين و مقررات مى‌شود.

بنيان‌ها به دو گروه عمده تقسيم مى‌شوند: بنيان‌هاى اقتصادى كه دربرگيرنده عناصر اقتصادى مذكور و بنيان‌هاى مربوط به محيط فعاليت كه شامل ساير عناصر است.

بنيان‌ها عموماً از ثبات نسبى برخوردار هستند. بنيان‌ها غالباً در تجزيه و تحليل‌ها، پيش‌بينى‌ها و سياست‌ها و برنامه‌هاى اقتصادى كوتاه مدت به منزله داده‌هاى ثابت تلقى مى‌شوند، اما در بلند مدت بنيان‌ها تغيير مى‌كنند، و اين تغيير بنيان‌ها حتى سازمان‌ها و نظام اقتصادى جامعه‌ها را به تحول وا مى‌دارد[١].

برخى نظام اقتصادى را برخاسته از بنيان‌هاى اقتصادى مى‌دانند و معتقدند:

«نظام اقتصادى از مجموع بنيان‌هاى مختلف و متجانس، و بر اساس عناصر مشخصه مربوط به هدف، انگيزه، همچنين در چارچوب فعاليت و روش يا تكنيك توليد به وجود مى‌آيد»[٢].

بنابراين عناصر اصلى نظام اقتصادى عبارتند از:

[١] . همان، ص ٨٧ و ٨٨.

[٢] . همان.