«سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ اشْتَرَى مَرَاعِى يرْعَى فِيهِ بِخَمْسِينَ دِرْهَماً أَوْ أَقَلَّ أَوْ أَكْثَرَ فَأَرَادَ أَنْ يدْخِلَ مَعَهُ مَنْ يرْعَى فِيهِ، وَ يأْخُذَ مِنْهُمُ الثَّمَنَ؟ قَالَ: فَلْيدْخِلْ مَعَهُ مَنْ شَاءَ بِبَعْضِ مَا أَعْطَى- تا آنجا كه فرمود:- وَ لَيسَ أَنْ يبِيعَهُ بِخَمْسِينَ دِرْهَماً وَ يرْعَى مَعَهُمْ وَ لَا بِأَكْثَرَ مِنْ خَمْسِينَ وَ يرْعَى مَعَهُمْ إِلَّا أَنْ يكُونَ قَدْ عَمِلَ فِى الْمَرْعَى عَمَلًا حَفَرَ بِئْراً أَوْ شَقَّ نَهَراً أَوْ تَعَنَّى فِيهِ بِرِضَا أَصْحَابِ الْمَرْعَى، فَلَا بَأْسَ بِبَيعِهِ بِأَكْثَرَ مِمَّا اشْتَرَاهُ»[١].

از او پرسيدم درباره كسى كه چراگاهى را بخرد به پنجاه درهم يا كم يا بيش براى آنكه چهارپايش را در آن چرا دهد به پنجاه درهم يا كم يا بيش، خواست كسى ديگر را نيز با خود براى چرا همراه كند- تا آنجا كه فرمود:- لكن نمى‌تواند چراگاه را به پنجاه درهم اجاره دهد و خود نيز گوسفندان خود را در آن بچراند و نيز نمى‌تواند به بيش از پنجاه درهم اجاره دهد و خود نيز گوسفندان خود را در آن چرا دهد مگر آنكه كارى در آن زمين انجام دهد، چاهى حفر كند، نهرى بكند يا زحمتى در آن زمين با رضايت صاحبان آن بكشد در اين صورت مى‌تواند زمين را به بيش از مبلغى كه به صاحب زمين بابت اجاره مى‌پردازد به ديگرى اجاره دهد.

دسته دوّم: رواياتى كه دلالت دارند بر جواز اجاره زمين بدون كار جديد به بهاى بيشتر؛ نظير صحيحه ابى المغرا عن ابى عبدالله (ع):

«فِى الرَّجُلِ يؤَاجِرُ الْأَرْضَ ثُمَّ يؤَاجِرُهَا بِأَكْثَرَ مِمَّا اسْتَأْجَرَهَا. قَالَ: لَا بَأْسَ إِنَّ هَذَا لَيسَ كَالْحَانُوتِ وَ لَا الْأَجِيرِ، إِنَّ فَضْلَ الْحَانُوتِ وَ الْأَجِيرِ حَرَامٌ»[٢].

از امام صادق (ع) پرسيدند: درباره كسى كه زمينى را اجاره مى‌كند سپس آن را به ديگرى با سود اضافى اجاره مى‌دهد. فرمود: اشكال ندارد اين مورد مثل دكّان و اجير نيست سود اضافه گرفتن در دكّان و اجير حرام است.

[١] . وسائل الشيعة، ج ١٩، ابواب الاجاره، باب ٢٢، ص ١٣١ و ١٣٢، حديث ٦.

[٢] . همان، باب ٢٠، ص ١٢٥، حديث ٤.