فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٧٩ - ب- تطبيقات

الف- ثروت‌هايى كه در سلطه بيگانگان بوده و بدون اعمال قوه قهريه و بكارگيرى نيروى نظامى در اختيار دولت اسلامى قرار بگيرند؛

ب- زمين‌هايى كه متصرفان آنها را در اختيار دولت اسلامى قرار مى‌دهند؛

ج- اراضى موات و باير؛

د- دره‌ها.

٢. صحيحة مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللهِ (ع)، قال:

«إِنَّ الْأَنْفَالَ مَا كَانَ مِنْ أَرْضٍ لَمْ يكُنْ فِيهَا هِرَاقَةُ دَمٍ، أَوْ قَوْمٌ صُولِحُوا وَ أَعْطَوْا بِأَيدِيهِمْ وَ مَا كَانَ مِنْ أَرْضٍ خَرِبَةٍ، أَوْ بُطُونِ أَوْدِيةٍ، فَهَذَا كُلُّهُ مِنَ الْفَى‌ءِ، وَ الْأَنْفَالُ لِلهِ وَ لِلرَّسُولِ، فَمَا كَانَ لِلهِ، فَهُوَ لِلرَّسُولِ يضَعُهُ حَيثُ يحِبُّ»[١].

فرمود: انفال زمينى است كه بدون خونريزى به دست دولت اسلامى افتاده است، يا آنچه را مردمى از طريق صلح و با اختيار خود تحويل بدهند، يا زمين غير آباد، يا دل دره‌ها اينها همگى «فى‌ء» است و انفال از آنِ خدا و رسول است. پس آنچه از آنِ خداست از آنِ رسول خداست؛ آن را در هر جا كه دوست داشته باشد قرار مى‌دهد.

٣. صحيحة أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللهِ (ع):

«فِى الرَّجُلِ يمُوتُ وَ لَا وَارِثَ لَهُ وَ لَا مَوْلًى، قَالَ: هُوَ مِنْ أَهْلِ هَذِهِ الْآيةِ:

يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ‌

»[٢].

[١] . همان، باب ١، ص ٥٢٧، حديث ١٠.

[٢] . همان، ص ٥٢٨، حديث ١٤.