فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٨٩ - ٤ اصل مسئوليت انسان

انسان، يعنى خلافت تكوينى او بايد در محدوده آن عمل كند و خروج از اين چارچوب به معناى ظلم و تعدّى و تجاوز و طغيان است.

بنابراين، فعاليت‌ها و رفتارهاى اقتصادى، روابط اقتصادى انسان‌ها در جامعه و محدوده عمل نهادهاى اقتصادى و نيز افراد، همگى در چارچوب خلافت تشريعى، و برنامه‌ها، سياست‌ها و تصميمات دولت بايد صورت گيرد، و دولت موظف است در چارچوب تشريعات، و احكام و برنامه‌ها و قوانين الهى كه تأمين كننده «عدل» در نظام رفتار فردى و اجتماعى انسان‌اند، روابط و فعاليت‌هاى اقتصادى را نظم و سامان بخشيده و در جهت اهداف مطلوب هدايت و رهبرى كند.

٤. اصل مسئوليت انسان‌

خلافت انسان از سوى خدا اصل مسئوليت انسان را نتيجه مى‌دهد. برخلاف دو مكتب كمونيسم و ليبرال كاپيتاليسم كه در جهان نيرو و نظامى را مافوق انسان، كه انسان در برابر آن مسئول باشد نمى‌شناسند، اسلام براساس جهان‌بينى توحيدى و مفهوم خلافت انسان ازسوى خدا، انسان را در برابر خدا و نظام حاكم بر جهان هستى كه بر عدل و حق مبتنى است، مسئول مى‌داند.

خداى متعال در قرآن كريم با اشاره به مسئوليت انسان‌ها در برابر خداوند و اطاعت از فرمان و عبادت او مى‌فرمايد:

أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ\* وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ‌[١]؛

[١] . سوره يس: ٦٠ و ٦١.