فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٣٨ - الف- مالكيت دولت

انفال ذكر شده است چيزهايى است كه به‌وسيله مردم با سبب مشروع به تملك نيامده است، و به تعبيرى كه فقهاء دارند:

«مالم يجر عليه ملك احد».

در مالكيت كسى در نيامده است.

بنابراين رواياتى از اين قبيل كه در تفسير انفال، ثروت‌هايى معين بيان شده، مصاديقى از انفال كه «لم يجر عليه ملك احد» مى‌باشند بيان شده؛ زيرا اين مصاديق است كه عملًا در اختيار دولت اسلامى و امام قرار مى‌گيرند، و مابقى در اختيار مردم است؛ زيرا با سبب مشروع و به اذن امام در مالكيت آنها درآمده است.

فقيه متقدم محمد بن يعقوب كلينى (رحمة الله عليه) در كافى بابى تحت عنوان «أنّ الأرض كُلّها للإمام» «تمام زمين از آنِ امام است» منعقد كرده، و در باب ديگرى كه براى انفال باز كرده مى‌گويد:

«إِنَّ الله تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ الدُّنْيا كُلَّهَا بِأَسْرِهَا لِخَلِيفَتِهِ حَيثُ يقُولُ لِلْمَلَائِكَةِ: إِنِّى جاعِلٌ فِى الْأَرْضِ خَلِيفَةً فَكَانَتِ الدُّنْيا بِأَسْرِهَا لآِدَمَ وَ صَارَتْ بَعْدَهُ لِأَبْرَارِ وُلْدِهِ وَ خُلَفَائِهِ» ... تا آخر كلام‌[١].

خداوند سراسر زمين را از آنِ خليفه خود قرار داده است در آنجا كه مى‌گويد: «من در زمين خليفه‌اى قرار دادم» بدين سبب تمام جهان از آنِ آدم بود پس از او از آنِ نيكان و جانشينان او گشت»

دليل بر اين مطلب آيات و روايات فراوانى است كه تمام زمين و ثروت‌هاى آن را متعلق به خدا و رسول و امام مى‌دانند از جمله:

[١] . اصول كافى، ج ١، ص ٥٣٨.