٣- ١. كلينى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يحْيى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْحُسَينِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَخِيهِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ، عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ:

«سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ اشْتَرَى مرعى، يرْعَى فِيهِ بِخَمْسِينَ دِرْهَماً أَوْ أَقَلَّ أَوْ أَكْثَرَ فَأَرَادَ أَنْ يدْخِلَ مَعَهُ مَنْ يرْعَى فِيهِ وَ يأْخُذَ مِنْهُمُ الثَّمَنَ؟ قَالَ: فَلْيدْخِلْ مَعَهُ مَنْ شَاءَ بِبَعْضِ مَا أَعْطَى، وَ إِنْ أَدْخَلَ مَعَهُ بِتِسْعَةٍ وَ أَرْبَعِينَ وَ كَانَتْ غَنَمُهُ بِدِرْهَمٍ فَلَا بَأْسَ. وَ إِنْ هُوَ رَعَى فِيهِ قَبْلَ أَنْ يدْخِلَهُ بِشَهْرٍ أَوْ شَهْرَينِ أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ بَعْدَ أَنْ يبَينَ لَهُمْ فَلَا بَأْسَ. وَ لَيسَ أَنْ يبِيعَهُ بِخَمْسِينَ دِرْهَماً وَ يرْعَى مَعَهُمْ، وَ لَا بِأَكْثَرَ مِنْ خَمْسِينَ وَ يرْعَى مَعَهُمْ، إِلَّا أَنْ يكُونَ قَدْ عَمِلَ فِى الْمَرْعَى عَمَلًا، حَفَرَ بِئْراً أَوْ شَقَّ نَهَراً أَوْ تَعَنَّى فِيهِ بِرِضَا أَصْحَابِ الْمَرْعَى، فَلَا بَأْسَ بِبَيعِهِ بِأَكْثَرَ مِمَّا اشْتَرَاهُ، لِأَنَّهُ قَدْ عَمِلَ فِيهِ عَمَلًا فَبِذَلِكَ يصْلُحُ لَهُ»[١].

سماعه گفت: از او- امام معصوم (ع)- پرسيدم درباره مردى كه مرتعى را خريدارى كرده براى چرا به پنجاه درهم- بيش يا كم- مى‌خواهد كسى را براى استفاده از اين مرتع بياورد و از او بهايى بگيرد. فرمود: هركه مى‌خواهد مى‌تواند بياورد؛ لكن به بخشى از بهايى كه خود پرداخته مثلًا اگر بابت چراى آن فرد چهل و نه درهم بگيرد، كه بهاى چراى گوسفند خودش يك درهم تمام شود اشكالى ندارد، اگر پس از يك يا دو ماه از بهره‌بردارى خودش فرد ديگر را وارد بهره‌بردارى از مرتع كند درصورتى‌كه او را در جريان كار بگذارد نيز اشكالى ندارد. لكن نمى‌تواند تمام بهاى پنجاه درهم را از آن فرد بگيرد و خودش نيز از آن مرتع بهره‌بردارى كند يا بيش از پنجاه درهم بفروشد و خودش بهره‌بردارى كند مگر آنكه كارى روى آن مرتع انجام داده باشد، چاهى كنده باشد، نهرى درآورده باشد، يا زحمتى در آن زمين با رضايت صاحب آن زمين كشيده باشد كه در اين صورت مى‌تواند به بيش از بهايى كه خودش مى‌دهد از مستأجرى كه مرتع را در اختيارش مى‌گذارد، بگيرد؛ زيرا در آن زمين كار كرده؛ لهذا دريافت بهاى اضافى براى او مجاز است.

سند روايت صحيح است. و شاهد بر مدّعا ذيل روايت است كه فرمود:

[١] . همان، ابواب الاجارة، باب ٢٢، ص ١٣٠ و ١٣١، حديث ٦.