فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٣٩ - مطلب اوّل تعريف حيازت

«حزت الشى‌ء أحوزه حوزاً و حيازةً: ضممته و جمعته، و كل من ضمّ الى نفسه شيئاً فقد حازه»[١].

«حُزت الشى‌ء أحوزه حوزاً و حيازةً»: به معناى ضميمه كردن آن به خود و جمع كردن آن است و هركس چيزى را به خود ضميمه كند آن را حيازت كرده است.

فقهاء براى «حيازت» تعريف خاصى جدا از معناى لغوى آن ذكر نكرده‌اند؛ لكن از مجموع عبارات فقهاء استفاده مى‌شود كه حيازت در استعمالات فقه به معناى استيلاء بر شى‌ء و در اختيار و سلطه خويش گرفتن آن است.

محقق نجفى صاحب جواهر (رحمة الله عليه) در ضمن بيان استدلال قائل به اعتبار نيت تملك در تملك مال به‌وسيله «حيازت» مى‌فرمايد:

«و المراد بنية التملك عند القائل بها القصد بالحيازة و دخول المحوز تحت اليد و السلطنة العرفّية»[٢].

مراد از نيت، تملك نزد قائلان به آن قصد به‌وسيله حيازت و قرار گرفتن شى‌ء حيازت شده در دست و سلطنت عرفى است.

با استفاده از اين متن و ساير عبارات فقهاء مى‌توان در تعريف حيازت در استعمالات فقهاء چنين گفت:

«الحيازة الاستيلاء على الشى استيلاء يمكّن المحيز من أنحاء التصرّف فى الشى و الانتفاع به».

[١] . احمد بن محمد بن على فيومى، المصباح المنير، ج ٢، ص ١٥٦، ماده« حوز».

[٢] . محمدحسن النجفى، جواهر الكلام، ج ٢٦، ص ٣٢٢.