فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٦٦ - مبحث سوم حدود و قلمرو نظريه منشأيت كار براى مالكيت ثروتهاى نخستين

١. ايجاد ثروت جديد؛

٢. ايجاد بهره‌زايى جديد در ثروت موجود.

اكنون اين پرسش در اينجا مطرح مى‌شود: چنانچه كسى در ثروتى كه ملك ديگرى است كارى كه موجب پيدايش افزوده‌اى در آن مال گردد انجام دهد، افزوده مذكور متعلق به كيست؟ آيا متعلق به مالك اصل است بر مبناى قاعده تبعيت نماء از اصل، يا متعلق به پديد آورنده اين افزايش است بر مبناى قاعده منشأيت كار اقتصادى براى مالكيت؛ زيرا افزايش به دست آمده، ثروت جديدى است كه محصول كار پديد آورنده آن است؟

براى مثال:

١. كسى بدون اجازه مالك باغى، از درختان باغ او شاخه‌اى ببرد و به درخت باغ خود پيوند زند و شاخه مذكور بارور شود و ميوه دهد، ميوه از آنِ كيست؟ از آنِ صاحب شاخه يا از آنِ باغبانى است كه ميوه را توليد كرده است؟

٢. كسى كه از تخم مرغى كه ملك ديگرى است بدون اجازه مالك آن جوجه توليد كند، جوجه مذكور متعلق به كداميك از مالك تخم مرغ يا توليد كننده جوجه خواهد بود؟

٣. كسى كه بذر ديگرى را بدون اجازه او در زمين خويش بكارد تا به بار بنشيند و ميوه دهد، ميوه به دست آمده متعلق به كيست؟ به مالك بذر يا توليد كننده ميوه‌اى كه از آن بذر به دست آمده است؟

٤. كسى كه به عنوان مثال برّه‌اى را كه بيش ازده كيلو وزن ندارد به سرقت ببرد و آن را پروار كند تا به پنجاه كيلو برساند، افزايش به دست آمده متعلق به كيست؟ مالك برّه يا پروار دهنده گوسفند؟

٥. كسى كه ميش كسى را به سرقت ببرد و با جفت گيرى با نرى از آن برّه توليد كند، برّه مذكور متعلق به مالك ميش است يا توليد كننده برّه؟