فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٣٥ - ٤ نظام اقتصادى سوسياليستى يا اشتراكى

مشكلات عملى اجراى اين اصل مواجه شدند، و در نتيجه اعلام كردند كه براى رسيدن به جامعه كمونيستى به مرحله مقدماتى نياز است كه جامعه را براى ورود به مرحله كمونيسم آماده كند. به همين سبب طرح نظام سوسياليستى يا اشتراكى جايگزين كمونيسم گرديد، اين نظام شكلى تخفيف داده شده از همان نظام كمونيستى است. در نظام اشتراكى به جاى اصلِ «از هركس به اندازه توانش، و به هركس به اندازه نيازش»، اصلِ «از هركس به اندازه توانش و به هركس به اندازه كارش» مطرح گرديد؛ يعنى ميزان ارزش اقتصادى كار جايگزين نياز شد. در نظام كمونيستى كليه ابزار توليد- نظير: زمين، سرمايه و ابزار توليد- در مالكيت عمومى جامعه قرار مى‌گيرد، و هيچكس حق تملك خصوصى ابزار توليد را ندارد، دولت به عنوان نماينده جامعه مديريت ابزار توليد را به عهده مى‌گيرد.

عناصر اصلى نظام سوسياليستى از قرار ذيل است:

الف) هدف نهايى مطرح شده در اين نظام جايگزين ساختن منافع عمومى و عدالت اجتماعى و ثبات اقتصادى به جاى سود شخصى و تفاوت طبقاتى است.

به گفته ريمون بار:

«روح اين نظام جانشين كردن برابرى به جاى نابرابرى‌هاى اقتصادى و اجتماعى سرمايه‌دارى و نوسانات بازار است. اين برابرى ايجاب مى‌كند كه وسائل توليد در دست مالكان خصوصى نباشد، و چنان ثبات اقتصادى برپا شود كه تمام نيازمندى‌هاى مردم برآورده شود»[١].

ب) نهادها و سازمان حقوقى جامعه مبتنى بر مالكيت عمومى، و نفى مالكيت خصوصى است. ابزار توليد نظير زمين و ماشين‌آلات تنها جهت استفاده به منظور

[١] . همان، ص ٢٠٣.