فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٤٤ - ب- مالكيت عمومى

شيخ طوسى به سندى ديگر از امام صادق (ع) روايت مى‌كند:

«سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ (ع) عَنْ شِرَاءِ الْأَرْضِ مِنْ أَرْضِ الْخَرَاجِ فَكَرِهَهُ، وَ قَالَ: إِنَّمَا أَرْضُ الْخَرَاجِ لِلْمُسْلِمِينَ»[١].

از امام صادق (ع) درباره خريد ارض سواد پرسيدم، حضرت اظهار نارضايتى كرد و فرمود: همانا ارض خراج از آنِ همه مسلمين است.

و به سندى ديگر نيز روايت مى‌كند از ابو بردة بن رجا كه گفت:

«قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللهِ (ع): كَيفَ تَرَى فِى شِرَاءِ أَرْضِ الْخَرَاجِ؟ قَالَ: وَ مَنْ يبِيعُ ذَلِكَ؟ هِى أَرْضُ الْمُسْلِمِينَ! قَالَ: قُلْتُ: يبِيعُهَا الَّذِى هِى فِى يدِهِ، قَالَ: وَ يصْنَعُ بِخَرَاجِ الْمُسْلِمِينَ مَاذَا؟ ثُمَّ قَالَ: لَا بَأْسَ، اشْتَرَى حَقَّهُ مِنْهَا، وَ يحَوَّلُ حَقُّ الْمُسْلِمِينَ عَلَيهِ، وَ لَعَلَّهُ يكُونُ أَقْوَى عَلَيهَا وَ أملى بِخَرَاجِهِمْ مِنْهُ»[٢].

به امام صادق (ع) گفتم: درباره خريد زمين خراجى چه مى‌فرماييد؟ فرمود: چه كسى آن را مى‌فروشد؟ اين زمين به مسلمين تعلق دارد؟ گفتم: كسى كه اين زمين در دست اوست آن را مى‌فروشد. فرمود: با خراج مسلمين چه مى‌كند؟ سپس فرمود: مانعى ندارد، حق خود را از اين زمين خريدارى مى‌كند، و حق مسلمين به او حواله مى‌شود، چه بسا بتواند از ديگران در كار روى زمين تواناتر باشد و در نفع رسانى به مسلمين از طريق خراج بهتر عمل كند.

و به سندى ديگر از حفص بن غياث روايت مى‌كند:

[١] . همان، ص ١٤٨.

[٢] . وسائل الشيعة، ج ١٥، ابواب جهادالعدو، باب ٧١، ص ١٥٦، حديث ١.