فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٠٧ - دسته سوم روايات باب مزارعه

از امام صادق (ع) پرسيدند: درباره كسى كه زمينى را اجاره مى‌كند سپس آن را به ديگرى با سود اضافى اجاره مى‌دهد. فرمود: اشكال ندارد اين مورد مثل دكّان و اجير نيست سود اضافه گرفتن در دكّان و اجير حرام است.

سند روايت تام است، و دلالتش بر جواز تملك سود اضافى ناشى از اجاره زمينِ به اجاره گرفته بدون انجام كار اقتصادى روشن و رساست.

و نيز كلينى روايت مى‌كند:

«عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيادٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِى الْمَغْرَاءِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيمُونٍ، أَنَّ إِبْرَاهِيمَ بْنَ الْمُثَنَّى سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللهِ (ع)- وَ هُوَ يسْمَعُ- عَنِ الْأَرْضِ يسْتَأْجِرُهَا الرَّجُلُ ثُمَّ يؤَاجِرُهَا بِأَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، قَالَ: لَيسَ بِهِ بَأْسٌ إِنَّ الْأَرْضَ لَيسَتْ بِمَنْزِلَةِ الْأَجِيرِ وَ الْبَيتِ، إِنَّ فَضْلَ الْبَيتِ حَرَامٌ، وَ فَضْلَ الْأَجِيرِ حَرَامٌ»[١].

ابراهيم بن ميمون گفت، ابراهيم بن مثنى از امام صادق (ع) پرسيد و من مى‌شنيدم درباره زمينى كه كسى اجاره مى‌كند سپس آن را با سود اضافى اجاره مى‌دهد. فرمود: عيبى ندارد زمين همانند اجير و خانه نيست سود اضافى خانه حرام است و سود اضافى اجير حرام است.

سند روايت به دليل عدم ثبوت وثاقت ابراهيم بن ميمون تام نيست، لكن دلالتش بر مدّعا نظير دو روايت، قبل تام است.

دسته سوم: روايات باب مزارعه‌

كلينى روايت مى‌كند:

«عَنْ حُمَيدِ بْنِ زِيادٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِى عَنْ أَبِى نَجِيحٍ الْمِسْمَعِى، عَنِ الْفَيضِ بْنِ الْمُخْتَارِ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللهِ (ع) جُعِلْتُ‌

[١] . همان، ص ١٢٦، حديث ٥.