فقه نظام اقتصادى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٣٧ - الف- مالكيت دولت

در اين آيات ابتدا بر مالكيت فراگير خداوند تأكيد شده و سپس به قانون و شريعتى كه بر پيامبران و به ويژه بر رسول اكرم (ص) براى برپا داشتن عدل در ميان مردم فرو فرستاده شده است و مأموريتى كه در راستاى اجراى اين قانون عدل الهى به آنها محول گشته اشاره شده است.

يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ‌[١].

از تو درباره انفال مى‌پرسند، بگو انفال از آن خدا و رسول است.

و در روايت صحيح از امام صادق (ع) نقل است كه در تفسير انفال فرمود:

«الْأَنْفَالُ مَا لَمْ يوجَفْ عَلَيهِ بِخَيلٍ وَ لَا رِكَابٍ أَوْ قَوْمٌ صَالَحُوا أَوْ قَوْمٌ أَعْطَوْا بِأَيدِيهِمْ وَ كُلُّ أَرْضٍ خَرِبَةٍ وَ بُطُونُ الْأَوْدِيةِ فَهُوَ لِرسول‌الله (ص) وَ هُوَ لِلْإِمَامِ مِنْ بَعْدِهِ يضَعُهُ حَيثُ يشَاءُ»[٢].

انفال ثروتى است كه با جنگ به دست نيامده است يا ثروتى كه دست قومى بوده و با صلح و توافق آن را داده‌اند و هر زمين ناآباد و دل دره‌ها، همه از آن رسول خداست پس از او از آن امام است كه در هر جا بخواهد مصرف كند.

از آيات و روايات وارده از معصومين (عليهم السلام) استفاده مى‌شود كه انفال در اصل شامل همه ثروت‌هاى زمين مى‌شود؛ لهذا زمين و هر آنچه در آن است از ثروت‌هاى طبيعى از جمله انفال‌اند، لكن با توجه به اذن تملكى كه از سوى خدا و رسول و امام براى مردم صادر شده است، با اسباب مشروع نظير كار اقتصادى و احياء مى‌توانند مالك ثروتى كه احياء كرده‌اند و كار اقتصادى روى آن انجام داده‌اند بشوند، لذا مصاديقى كه در اين روايات براى‌

[١] . سوره انفال: ١.

[٢] . وسائل الشيعة، ج ٩، ابواب الانفال، باب ١، ص ٤٢٣، حديث ١.