قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٢٤ - صداقت در دوستى

اطاعت محبوب، رضايت محبوب، سِلم و دوستى با دوستان محبوب و حَرب و دشمنى با دشمنان محبوب، اشاره شده است. امام صادق (ع) در جمله‌اى كوتاه اين معنا را با فصاحت كامل بيان مى‌فرمايد:

دَليلُ الحُبِّ إيثارُ المَحبوبِ على ما سِواهُ.[١]

نشانه محبّت، ترجيح دادن محبوب بر هر چه جز اوست.

خداى متعال نيز نشانه صداقت در ادعاى دوستى را تبعيت از او مى‌داند و مى‌فرمايد:

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ.[٢]

بگو: اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدايتان شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشايد كه خداوند بخشنده و مهربان است.

بايد توجه داشت كه ميان اطاعت و تبعيت، و جلب خشنودى محبوب، تفاوت است؛ زيرا گاهى ممكن است محبوب، خواسته‌اى نداشته باشد يا موجودى كامل و حكيم و دانا، با اوامر حكيمانه و مصلحت‌جويانه نباشد. در اين صورت، اطاعت از او به مصلحت هيچ يك از دو طرف، يعنى مُحِب و محبوب نيست، ولى جلب خشنودى محبوب به قدر امكان و توان و تا جايى كه مصلحت دارد دنبال مى‌شود.

در محبّت انسان به خداوند، اطاعت و جلب خشنودى با هم جمع مى‌شوند؛ زيرا در خيرخواهى خداوند به بندگانش، و علم و حكمت لايتناهى او ترديدى نيست و نيز او ولى نعمت و صاحب اختيار بندگانش‌

[١]. ميزان الحكمة، ح ٣٢٣٥.

[٢]. آل عمران: ٣١.