قرآن، كتاب اخلاق - سبحانىنيا، محمد تقي - الصفحة ١٦٨ - ٢ درخواست نكردن از مردم
سرپرست اموال يتيم از هر گونه اتهام سوء استفاده مبرّى بماند و على رغم زحماتش دامنش به اتهام اكل مال يتيم آلوده نشود.[١]
در آيه ديگرى نيز تصرف مال يتيم، منع گرديده و به خوردن آتش تشبيه شده است[٢] اما به نظر مىرسد عفّت مالى فقط در خويشتندارى از مال يتيم خلاصه نمىشود و شامل پرهيز از هر درآمد نامشروعى است. اين معنا از برخى از آيات ديگر نيز استفاده مىشود[٣] كه به دليل پرهيز از اطاله كلام از ذكر آن خوددارى مىكنيم.
٢. درخواست نكردن از مردم
در آيه ديگر، سجيه عفت در باره كسانى كه از نظر مالى ناتوانند اما دست
[١]. ر. ك: الميزان فى تفسير القرآن، ج ٤، ص ١٧٢ و ١٧٣؛ ترجمه جوامع الجامع، ج ١، ص ٥٥٥؛ ترجمه مجمع البيان، ج ٥، ص ٢٨.
[٢]. نساء: ١٠: إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً؛ كسانى كه اموال يتيمان را به ناحق مىخورند، فقط در شكمشان آتش فرو مىبرند و حتماً به آتش افروخته داخل خواهند شد.
[٣]. مائده: ٤٢: سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَ إِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ؛ گوشگيران دروغگو و خورندگان حرام هستند اگر پيش تو آمدند ميانشان داورى كن يا از آنها اعراض كن، و اگر اعراض كنى به تو ضررى نتوانند زد و اگر حكم كنى، به عدل حكم كن كه خدا عدالت كاران را دوست دارد.
بقره: ٢٧٥: الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ؛ كسانى كه ربا مىخورند، زندگى نمىكنند مگر مانند كسى كه شيطان در اثر تماس او را مختلالحواس كرده است، اين براى آنست كه مىگويند: داد و ستد هم مثل ربا است، حال آن كه خدا داد و ستد را حلال و ربا را حرام كرده است. پس هر كه موعظهاى از خدايش به او برسد و( از ربا) دست بكشد آنچه گذشته( نسبت به گناه) براى اوست و كارش به خدا موكول است و هر كه بازگردد آنها اهل آتشند و در آنجا هميشه خواهند بود.