رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٩١ - ز - گستره تأثيرات رفتار انسان با خود

بديهى است پيامد كرامت نفس اين است كه جدايى‌ها كم شود و روابط بين شخصى اصلاح شود. حرمت و كرامت نفس، همچنين رابطه انسان با خداوند را

اصلاح مى‌كند و موجب مى‌شود آدمى خود را با گناهان، آلوده نسازد.

امام على (ع) مى‌فرمايند:

من كرمت عليه نفسه لم يهنها بالمعصية.[١]

هر كس از كرامت نفس برخوردار باشد، با گناه به آن اهانت نمى‌كند.

همچنين عزت نفس كه خود، از آثار كرامت نفس است موجب مى‌شود آدمى در رفتارش با همنوعان تجديد نظر كند و اشكالات و كاستى‌هاى رفتارى‌اش را اصلاح كند. براى مثال، عزت نفس در رفتار بين شخصى اثر مى‌گذارد و موجب مى‌شود فرد، چشم طمع از اموال و بخشش‌هاى ديگران بردارد و با مناعت طبع، حرمت و عزت نفس خود را پاس دارد.

امام باقر (ع) دراين‌خصوص در وصيتى به جابر مى‌فرمايد:

اطلب بقاء العزً باماتة الطمع.[٢]

ماندگارى عزتت را با ميراندن طمع دنبال كن.

به عبارت ديگر، انسان عزيز به عطا و بخشش مردم چشم نمى‌دوزد، و كسى كه از مردم بى‌نيازى مى‌جويد و اظهار نياز به آنان نمى‌كند، نزد آنان عزيز خواهد ماند و عزت نفسش نيز حفظ و تقويت مى‌شود. همچنين او به وظايف و تكاليف خويش در برابر خود، ديگران و پروردگارش آگاه است؛ در انجام‌دادن آن مسئوليت‌ها كوتاهى نمى‌كند و عمل به تكاليف را بر خود سنگين نمى‌پندارد.

النفس الشريفة لا يثقل عليها المؤنات.[٣]

انجام‌دادن وظايف و تكاليف، بر نفس شريف سنگين نيست.

نتيجه آنكه انسانِ برخوردار از حرمت و عزت نفس، هم رفتارش با خدا، و هم رفتارش با همنوعان متفاوت است و هر اندازه از اين صفات برخوردار باشد، رفتارش با خدا و خلق‌

[١]. عيون الحكم و المواعظ: ص ٤٣٩.

[٢]. تحف العقول: ص ٢٠٧.

[٣]. عيون الحكم و المواعظ: ص ٤٩.