ارزش‌هاى اخلاقى و پايبندى به آن‌ها، به زندگى فردى اختصاص ندارد و دامنه تأثيرات آن، زندگى اجتماعى، اقتصادى و نيز سياسى آدمى را دربر مى‌گيرد.[١] بسيارى از صاحب‌نظران بر اين باورند كه رسالت اصلى پيامبران، اصلاح فرد است و آن‌ها پيش از هر چيز در پى ارائه شناختى صحيح از انسان، به انسان بوده‌اند. بر اين اساس هر فرد، ابتدا بايد خود را درست بشناسد، سپس خواهد توانست خدايش را نيز بشناسد و در گام پايانى، به اصلاح رفتار برون‌شخصى با همنوعان و طبيعت بپردازد.[٢]

بر اين اساس، رفتارهاى درون‌شخصى و اصلاح رفتار و تعامل انسان با خود، به مثابه بحثى پايه‌اى، مبناى اصلاح رفتار آدمى با خدا، جامعه و طبيعت است و نابسامانى‌هاى متعدد و ناهنجارهاى رفتارى افراد با خدا، جامعه و طبيعت، مى‌تواند از نادرستى رفتارهاى آن‌ها با خودشان سرچشمه گرفته باشد. براى مثال، عُجب يا خودپسندى، صفتى است كه از رفتارى درون‌شخصى سرچشمه مى‌گيرد؛ اما نتيجه آن به تعامل درون شخصى محدود نمى‌ماند، بلكه بروز بيرونى دارد و در رفتار اجتماعى انسان تأثير مستقيم خواهد داشت. اين مسئله، در بيشترِ ويژگى‌هاى نفسانى جارى است. حرمت نفس نيز امرى درونى است و انسان در رفتار با خود بايد بكوشد از حرمت نفسش محافظت و حتى آن را تقويت كند. قوّت و ضعف حرمت نفس، همچون بسيارى ديگر از ويژگى‌هاى نيك و بد نفس، در رفتار بيرونى و تعامل با افراد اجتماع مؤثر است و نقش مهمى در حسن معاشرت فرد با اطرافيان ايفا مى‌كند. احاديث فراوانى از معصومان (عليهم السلام) در تبيين رابطه اين رفتار درون‌شخصى و تأثير آن در تعامل برون‌شخصى اعم از تعامل با خداوند و با همنوعان وجود دارد كه در اينجا به چند نمونه از آن‌ها اشاره مى‌كنيم. يكى از آثار و پيامدهاى كرامت نفس، اصلاح روابط فرد با همنوعان و كم شدن جدايى‌ها و اختلاف‌ها با آنان است. امير سخن (ع) مى‌فرمايد:

من كرمت نفسه قل شقاقه و خلافه.[٣]

هر كس از كرامت نفس برخوردار باشد، جدايى و اختلافش كم خواهد بود.

[١]. ر. ك: اخلاق پير ژانه: ص ٤٢- ٤٥.

[٢]. ر. ك: مجموعه مقالات تربيت اخلاقى: ص ١٥٩- ١٦٠.

[٣]. ميزان الحكمة: ج ٤ ص ٣٣٣٥.