رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٩٨ - رابطه خودارزيابى با عيبجويى از ديگران

مرده خود را بخورد؟ پس آن را ناخوش خواهيد داشت؛ و از خدا بترسيد؛ زيرا خدا توبه‌پذير و مهربان است.

تعدد روايات معصومان (عليهم السلام) درخصوص اهتمام به اصلاح خويش و پرهيز از عيبجويى و اشتغال به ديگران نيز بيانگر اهميت اصلاح خويش و لزوم پرهيز از اشتغال به ديگران است. از امام باقر (ع) نقل شده است كه فرمود:

عليك بذات نفسك و دع ماسواها و استعن بالله يعنك.[١]

بر تو باد [مشغول شدن به اصلاح‌] خودت؛ و غير آن را رها كن و در اين راه از خدا كمك بجوى؛ كه او كمكت خواهد كرد.

امام على (ع) كسى را زيرك مى‌داند كه انتظاراتش از نفس خويش زياد باشد و از ديگران غافل باشد:

الكيس من كان غافلا عن غيره و لنفسه كثير التقاضى.[٢]

زيرك كسى است كه از ديگران غافل است و از خودش توقع بسيار دارد.

ايشان مى‌فرمايد:

اعقل الناس من كان بعيبه بصيراً و عن عيب غيره ضريراً.[٣]

خردمندترينِ مردم كسى است كه بيناى عيب خود، و كور عيب ديگران باشد.

همچنين ايشان، كسى را كه خلاف اين روش عمل كند و اهتمام خويش را در پرداختن به همنوعان مصروف داشته است، در سراشيبى هلاكت و نابودى مى‌داند:

من شغل نفسه بغير نفسه تحير فى الظلمات و ارتبك فى الهلكات.[٤]

هر كس خود را به غير خودش مشغول كند، در تاريكى گمراهى متحير و به انواع هلاكت‌ها مبتلا خواهد شد.

امام صادق (ع) عيب‌جويى و غفلت از اصلاح خويش را نتيجه ابتلا به مكر الهى دانسته، مى‌فرمايد:

[١]. تحف العقول: ص ٢١٩.

[٢]. مستدرك الوسائل: ج ١١ ص ٣١٥.

[٣]. منتخب ميزان الحكمة: ج ٢ ص ٧٥٤ ح ٤٧١١.

[٤]. غرر الحكم: ح ٩٠٣٣.