علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٢ - پژوهشى در بارۀ ارزش زیارت امام حسین
فرمود: «آرى، اى ابو سعید، به زیارت قبر فرزند پیامبر خدا٦ برو که او پاکترینِ پاکان، پاکیزهترینِ پاکیزگان، و نیکوترینِ نیکوکاران است. پس چون او را زیارت کنى، خداوند در برابر آن، بیست و پنج حج برایت مىنویسد».
عن بشیر الدّهّان، سَمِعتُ أبا عَبدِ اللهِ٧ یقولُ:... فَقالَ: یا بَشیرُ! إنَّ الرَّجُلَ مِنکم لَیغتَسِلُ عَلى شاطِئِ الفُراتِ، ثُمَّ یأتی قَبرَ الحُسَینِ٧ عارِفاً بِحَقِّهِ، فَیعطیهِ اللهُ بِکلِّ قَدَمٍ یرفَعُها أو یضَعُها مِئَةَ حَجَّةٍ مَقبولَةٍ، و مِئَةَ عُمرَةٍ مَبرورَةٍ، و مِئَةَ غَزوَةٍ مَعَ نَبِی مُرسَلٍ إلى أعداءِ اللهِ و أعداءِ رَسولِهِ؛[١]
شنیدم که امام صادق٧ مىفرماید: «... اى بشیر، فردى از شما بر کناره فرات، غسل مىکند و با شناخت حقّ حسین٧ به زیارت او مىآید و خداوند، در برابر هر گامى که برمىدارد و مىگذارد، یکصد حجّ مقبول و یکصد عمره نیکو و یکصد جهاد همراه با پیامبرِ فرستاده شده در برابر دشمنان خدا و پیامبرش، برایش مىنویسد».
با ملاحظۀ این روایات، دو پرسش، پیش مىآید:
پرسش اوّل. ملاک این همه تفاوت در ارزیابى زیارت امام حسین٧ و حج و عمره چیست؟ و چرا روایتى آن را برابر با یک حج و عمره مىداند و روایت دیگر، آن را معادل سه حج و دیگرى، معادل ده حج و همچنین تا یکهزار حج و یکهزار عمره؟!
پرسش دوم. چگونه مىتوان پذیرفت که فضیلت زیارت سید الشهدا٧، بیشتر از زیارت خانه خداست؟ و آیا این گونه روایات، به مفهوم کمارزش جلوه دادن زیارت خانه خدا نیست و موجب کاستن انگیزه زایران آن و کاهشِ شُکوه و عظمت حج نمىشود؟!
علّت اختلاف روایات در ارزیابي زیارت امام حسین٧
در تبیین اختلاف روایات ارزیابى فضیلت زیارت سید الشهدا٧ و سنجش آن با حج و عمره، به دو علّت، مىتوان اشاره کرد:
١. اختلاف کیفیت زیارتها
ممکن است بگوییم که اختلاف روایات، ناظر به اختلاف کیفیت زیارتهاست؛ بدین معنا که هر چه معرفت زایر، بیشتر باشد و آداب زیارت را بهتر رعایت کند و هدف آن را بیشتر تأمین نماید، طبعاً زیارت او از کیفیت بهترى برخوردار خواهد بود و ارزش بیشترى دارد. بر این اساس، ممکن است زیارت زایرى، برابر با یک حج، ارزشگذارى شود و زیارت زایرى دیگر، معادل ده حج، و زیارت فردى دیگر، یکصد حج و زیارت دیگرى، یکهزار حج و همین طور تا بیش از یکهزار حج گزاردن.
٢. مفهوم عددی نداشتن اعداد
با تأمّل در متن احادیث یاد شده، مشخّص مىشود که عدد در آنها، مفهوم عددى ندارد؛[٢] بلکه مقصود از آن، کثرت است. به همین جهت، در شمارى از این احادیث وقتى راوى از برترى زیارت امام حسین٧ بر حج، شگفتزده مىشود، امام٧ بر تعداد آن مىافزاید.
[١]. همان، ج٤، ص٥٨١، ح ٤.
[٢]. کامل الزیارات، ص٣٢٠، ح ٥٤٤ و ص٣٤٣، ح ٥٨٠.