یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٩ - خطابه و منبر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٣٩

شاذان، عن الرضا علیه السلام قال: انما جعلت الخطبة یوم الجمعة لان الجمعة مشهد عام فارادان یکون للامیر سبب الی موعظتهم و ترغیبهم فی الطاعة و ترهیبهم من المعصیة و توقیفهم علی ما اراد من مصلحة دینهم و دنیاهم و یخبرهم بما ورد علیهم من الافاق وخ من الاهوال (الاحوال ظ) التی فیها المضرة و المنفعة و لایکون الصابر فی الصلوة (حاشیه: ای لایکون الاخبار بما ورد علیهم بل و کذا الوعظ لکونه من کلام الادمیین) بل [١] منفصلًا و لیس بفاعل غیره ممن یؤمّ الناس من غیر یوم الجمعة و انما جعلت خطبتین لیکون واحدة للثناء علی اللَّه و التحمید [٢] و التقدیس للَّه عزوجل و الأخری للحوائج و الأعذار و الانذار و الدعاء و لما یرید ان یعلمهم من امره و نهیه مافیه الصلاح و الفساد.

ظاهر این است که امام میخواهد بفرماید در خطبه حکمتهایی است و آن اینکه در یک روز عمومی همه مردم جمع گردند و امام یا امیر به این وسیله مردم را موعظه کند و هم اینکه مردم را به مصالح دین و دنیایشان آگاه کند، حوادث تازه خوب و بدی که برای آنها وارد شده به آنها گزارش دهد؛ مخصوصاً به صورت خطبه قرار داده شد نه به صورت دعا یا نماز، تا بشود اینطور سخنان که کلام آدمی است به میان آورده شود، و غیر جمعه جای دیگر از نمازها جای این حرفها نیست. پس در حقیقت قسمتی از نماز کسر گذاشته شده به خاطر خطابه هفتگی جامع شرایط، و فلسفه دو خطبه این است که در یکی حمد و ثنای الهی گفته شود و در دیگری حوائج مسلمین گفته شود.

البته همان طوری که صاحب وسائل استنباط کرده، ذکر حوائج

یادداشتها ج٣ ٣٣٩ خطابه و منبر ..... ص : ٣٢٤