یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٥ - خطابه و منبر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٣٥

خودش فرمود: و انّا لامراء الکلام تنشّبت فینا عروقه و تهدّلت علینا غصونه و درباره آن حضرت و خاندان طهارت گفته شده: «و هم خطباء المنابر و امراء العساکر.»

نظر دوم از آن جهت است که خطبه و خطابه جزء دستورهای دین و عبادات است و این خیلی عجیب به نظر میرسد. یکی از این نظر که چگونه ممکن است در اسلام خطابه جزء یکی از ارکان عبادات باشد، دیگر اینکه پس چرا ما تا به حال نشنیدهایم؟ میگویم ولی به هر حال هست، این حقیقتی است که هست. و آن در نماز جمعه است که دو خطبه یعنی خطابه دارد که به نص دستورهای دینی جانشین دو رکعت است. بنابراین باید اشارهای به جمعه بکنم تا خطابه جمعه هم معین شود. اما جمعه نمازی است دو رکعت در روز جمعه به جای نماز ظهر، یعنی همان نماز ظهر روز جمعه است که کیفیتش با سایر نماز ظهرها فرق دارد از جهاتی: یکی اینکه اقامهاش و شرکت در وی واجب است تا شعاع دو فرسخ [١]، دیگر اینکه در فاصله یک فرسخ جایز نیست دو نماز جمعه اقامه شود، سوم اینکه چهار رکعت در آن روز تبدیل میشود به دو رکعت و به جای دو رکعت دیگر دو خطابه ایراد میگردد یعنی باید ایراد گردد. در حدیث است که دو خطابه نماز جمعه جانشین دو رکعت است. در حدیث عبداللَّه بن سنان از حضرت صادق علیه السلام است:

و انما جعل الجمعة رکعتین لمکان الخطبتین فهی صلوة حتی ینزل الامام. (وافی، ج ٥، ص ١٦٥، باب وقت صلوة الجمعة و عصرها) ایضاً وافی، صفحه ١٦٦: