یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٣ - حرکتها و جنبشهای جدید دینی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٠٣

نیروی سومی تشکیل دهند.

٢١. این موضوع که برای سخنرانی انتخاب شده اینطور نیست که اولًا مطالبی در این زمینه در نظر گرفته شده باشد و بعد برایش عنوان انتخاب شده باشد، مثل کسی که اول کتابی مینویسد بعد فکر میکند و اسمی مناسب برای کتابش انتخاب میکند، بلکه اول عنوان و موضوع در نظر گرفته شده و بعد بنا شد که در اطراف این موضوع بحث شود، نظیر کسی که محبوبی دارد و به حکم اینکه علاقه به او دارد دلش میخواهد در اطراف او صحبت کند و آنوقت از خود موضوع الهام میگیرد. من نیز به این موضوع علاقه مندم و به آن ایمان دارم که در آینده ثمربخش است و بلکه این را یکی از آثار اعجازآمیز اسلام میدانم که در این عصر قشری از دنیاشناختهها و آشنایان به مکاتب اجتماعی، افروخته و روشن به قرآناند و این اختصاص به ایران ندارد، در همه کشورهای اسلامی نمونه دارد.

٢٢. من کلمه جنبش را انتخاب کردم نه کلمه قیام که مضمون آیه است و نه کلمه نهضت، چون این دو کلمه در اصطلاح و عرف ما کمی بوی جنجال میدهد و من میخواهم این جنبشها دور از جنجالهای زمانی باشد. از نظر من خطر بزرگی است برای جنبشهای دینی که تابع و مولود جنبش دیگری باشد و یا قلمداد شود. جنبشهای دینی باید منبع و سرچشمه جریانها باشد نه تابع و مولود آنها.

٢٣. در اصطلاح معروف عربی که در فارسی نیز آمده وقتی که میخواهند حرکتی را که هدف ندارد و به قول روانشناسان انعکاسی است نه ارادی مثال بزنند و ضمناً بیفایدگی و گذشتن وقت و فرصت را نیز برسانند، میگویند حرکت مذبوح، یعنی مانند گوسفند یا مرغی که سرش را بریده باشند و دست و پای بیجهت بزند و هدف نداشته باشد حرکت میکند. و اساساً رابطهای است بین عقل و اراده یا نقشه و تصمیم. به هر اندازه که انسان ضعیفتر باشد بیشتر تحت تأثیر