یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٠ - خوارج

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٨٠

است عنداللَّه.

حساب مصالح عالیه مسلمین غیر از حساب معذوریت عنداللَّه است:

بعد گفته شود که دو حساب است: یکی حساب معذوریت فرد است عنداللَّه و مغفرت و عدم مغفرت، یکی هم حساب مصالح مسلمین است که ممکن است یک معذوری بخواهد زندگی و مصالح مسلمین را بهم بریزد، همانطور که یک دیوانه گاهی میکند.

ما نباید معذوریت عنداللَّه را ملاک قرار دهیم و به او اجازه بدهیم هرکار که میخواهد بکند. گاه مصلحت اقتضا میکند که همین معذور را از بین ببریم.

کشتن معذورین:

همان طوری که در مسأله گذشته که کفار تترّس میکنند به مسلمین (رجوع شود به عین عبارات قوم در این باب در جواهر و غیره) ما معذورین متترّسٌ بهم را میکشیم. بعد گفته شود که در زمان ما قومی از مسلمین جاهل و مقدس خشکهها هستند که استعمارگران به آنها تترّس کردهاند؛ ما اگر بخواهیم با استعمارگرها مبارزه کنیم اول باید این «سپر» ها را از بین ببریم، پس باید از بین ببریم.

شاید تحریکات معاویه در امر خوارج مؤثر بوده، بنابراین در آن روز هم معاویهها و حداقل اشعث بن قیسها به آنها تترّس کردهاند.

این است یک نکته بزرگ از سیرت علی که باید آموخته شود.

٣٢. خلاصه مطلب:

الف. لغت خوارج- خوارج اصطلاحی یک نحله مذهبی است.

ب. منشأ پیدایش خوارج- مسأله حکمیت ج. اصول عقاید خوارج، عقاید سیاسی آنها: خلافت به همه میرسد اعم از قریشی و غیر قریشی، حسن نظر به شیخین، انکار علی و عثمان، اصحاب جمل. عقاید مذهبی آنها: کفر منکر کبیره، کفر [قائل به] تحکیم، کفر هرکسی که معتقد به عقاید آنها نباشد، وجوب امر به معروف بلکه رکن بودن آن و غیر مشروط بودن آن.

د. ممیزات و مشخصات روحی خوارج: از یک طرف شجاعت، فداکاری، عبادت، از طرف دیگر جهالت، جمود، غرور، تنگ نظری، تلوّن عقیده و تجربه پذیری. کلام مولی درباره تنگ نظری و جهالت