یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٠ - خطابه و منبر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٤٠

شرط ضروری نیست بلکه در صورت لزوم از آن استفاده میشود.

٢٤. ظاهراً عقد مجلس وعظ در غیر جمعه، یعنی مجالس مخصوص به وعظ در اسلام دو منبع دارد: یکی مجالس صوفیه که از قدیم بوده است و الآن هم مجالسی و مواعظ مفصلهای از آنها باقی است مثل فیه مافیه مولانا و هفت مجلس سعدی و غیره، دیگر رثاء سیدالشهدا که تدریجاً منتهی به وعظ و خطابه شد و الآن بازارش از همه جای دیگر گرمتر است. البته مجلس موعظه بهطور طبیعی همیشه و همه جا بوده ولی اینکه به صورت یک مکتب و روشی در بیاید و اشخاصی معدّ برای این کار بشوند مخصوص همین دو مورد است [١]. البته کتابهای دیگری به نام مجالس و امالی از قدیم داریم ولی آنها مجالس تعلیم بوده نه موعظه.

آیاتی از قرآن که به اثر فصاحت و خطابه اشاره شده است:

الف. الرحمن علّم القران خلق الانسان علّمه البیان.

ب. سوره طه، آیه ٢٨- ٣١:

قال رب اشرح لی صدری و یسّرلی امری و احلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی و اجعل لی وزیراً من اهلی هارون اخی اشدد به ازری ...

ج. سوره الشعراء، آیه ١٠- ١٣:

و اذ نادی ربک موسی ان ائت القوم الظالمین. قوم فرعون

عدم حسن استفاده دلیل بر بدی آن نیست، همان طوری که رود کارون و نفتهای زیرزمینی ما هم همینطور است. به هر حال بعدها کسانی به فکر افتادند که امر به معروف و نهی از منکر را به همین وسیله انجام دهند و چقدر خوب شد.