یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٧ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٦٧

صفحه ٧١:

حقوق مجردی که همه جا مسلّم و در همه ازمنه ثابت و لایتغیر باشد یک ابتکار فکری است که با حقیقت تناقض دارد و با ترقی و تکامل افراد بشر نمیسازد. موضوع بردگی که مدت مدیدی ... همچنین تعدد ازواج ...

صفحه ٧٢:

ایرادی که به حقوق فطری ثابت گرفتهاند:

موضوع متغیر بودن حقوق طبیعی را دو نفر از مؤلفین بزرگ در آثار خود چنین شرح میدهند: نظریه حقوق فطری و اصول آن بسته به وجدان و آراء جمعی هر ملت است و وجهه و جهت اخلاقی هر قوم با درجه تمدن او تغییر میکند، و هرگز نمیتوان گفت که اصول حقوق طبیعی در قلوب بشر ثبت شده و لایتغیر میباشد، چه تحولات زندگانی بشر خلاف آن را ثابت نموده، چنانکه یکی از اصول، مالکیت شخصی است و با مراجعه به تاریخ ثابت میشود که بشر مدتها مالکیت جمعی را قبول داشته و بویی به مالکیت فردی نبرده و هنوز هم اقوامی هستند که میان ایشان مالکیت فردی وجود ندارد [١] و نیز در موضوع قرارداد و ایجاد تعهدات ...

صفحه ٨١: نتیجه (خلاصه) [٢]:

١٨. در مقدمه کتاب مبانی حقوق تألیف دکتر موسی جوان، جلد اول، صفحه ١٥، از یکی از حکمای جدید درباره اجتماع نقل میکند:

[١] مثل اینکه اشتباه شده بین اعتبار وحدت جمع مثل خانواده که آن وقت دیگر مالکیت جمع مالکیت فرد است و بین مالکیت جمع بماهو جمع.

(٢) [در نسخه اصل دستنویس به همین صورت است.]