بکند. در این صورت همین معامله که تا دیروز باطل و مصداق «لا تَأْکلوا امْوالَکمْ بَینَکمْ بِالْباطِلِ» بود صحیح میشود؛ مجتهد و فقیه واقعی تشخیص میدهد که تا دیروز این معامله شرعا باطل بود، از امروز صحیح است. چطور تا دیروز وقتی که از فقیه سؤال میکردند آیا من میتوانم هزار تومان پول بدهم مورچه مرده بخرم، میگفت: خیر، این پول هدر دادن است، معامله باطل است، ولی امروز میگوید معامله صحیح است؟ چگونه است که معاملهای که تا دیروز شرعا باطل بود امروز صحیح شد؟ فقیه میگوید معیار من یک معیار درست انسانی است: لا تَأْکلوا امْوالَکمْ بَینَکمْ بِالْباطِلِ. تا دیروز آن طور بود امروز این طور است. مثل خرید و فروش خون انسان است. در گذشته از خون استفادهای نمیشد، احیانا بعضی افراد از خون مثل گوشت استفاده میکردند و آن را میخوردند. فقیه میگفت خرید و فروش خون حرام و معاملهاش باطل است چون اکل مال به باطل است. ولی امروز در اثر پیشرفت علم و صنعت، خون خودش یک مایه حیات است از یک انسان برای انسان دیگر، یعنی میشود با خون یک انسان انسان دیگری را از مرگ نجات داد.

حالا دیگر نمیشود گفت که معامله خون مصداق اکل مال به باطل است؛ یعنی این حکم عوض شده ولی این عوض شدن نسخ شدن نیست، بلکه به این شکل تغییر کرده. مثالهای زیادی در این زمینه هست.

- به این ترتیب شما توضیح دادید که انسان با حفظ نوعش حرکت تکاملیاش را ادامه میدهد و آن اصول ثابتی که در اسلام وضع شده شبیه آن مداری است که برای گردش یک سیاره مشخص شده و تذکر دادید که احکام منازل و مقتضیات منازل را مجتهد است که با تکیه به آن اصول ثابت مشخص میکند.

سؤال دیگری که مطرح میشود و این روزها به شدت مطرح است این است که امام در یکی از سخنرانیهایشان فرمودند که من به جمهوری اسلامی رأی میدهم نه یک کلمه بیش نه یک کلمه کم. آنجا که فرمودند «نه یک کلمه کم» به نظر میرسد پسوند اسلامیاش مورد نظرشان بوده. شما تذکر دادید که امام بر این نکته تأکید دارند که نه تنها فرم حکومت را مشخص کنند بلکه محتوای ایدئولوژیک آن را هم کاملا تبیین و تعریف کنند. و اما