من در آن جزوهای که به نام نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر منتشر شد، بحثی کردهام تحت عنوان «آفات نهضت». در آنجا مسائلی را ذکر کردهام غیر از شرایط مذکور، و هشدارهایی دادهام. از آن جمله است مسئله رخنه فرصتطلبان. همیشه یک نهضت بعد از آن که پیروز شد و یا قبل از آن که پیروز شود، در وقتی که آثار و علائم پیروزی پیدا میشود و دوران سختیهای محض منقضی میگردد، فورا افراد فرصتطلب که از هر فرصتی استفاده میکنند، خودشان را میاندازند در نهضت و آنچنان تندتر از دیگران شعار میدهند و داد و فریاد میکنند که صدای انقلابیون اول را تقریبا تحتالشعاع قرار میدهند و اگر مراقبت نشود و جلو این فرصتطلبها (اعم از افراد فرصتطلب یا گروههای فرصتطلب) گرفته نشود قهرا نهضت به خطر خواهد افتاد. همچنین در آنجا گفتهام که یک نهضت خدایی یعنی یک نهضت مذهبی ضرورتا باید در آن خلوص حکمفرما باشد و اگر نوعی ناخالصی، هوا، هوس، طمع، بالخصوص در رهبران نفوذ پیدا کند، نهضت مذهبی زود از بین خواهد رفت؛ یعنی نهضتهای مذهبی بالخصوص- همه نهضتها اینچنین است ولی نهضتهای مذهبی بالخصوص- از نظر رخنه کردن هوا و هوسها و مطامع، عجیب آسیبپذیر است. و در همان جزوه این آیه را ذکر کردهام که قرآن میگوید: الْیوْمَ یئِسَ الَّذینَ کفَروا مِنْ دینِکمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ [١]. قرآن به گونهای تهدید میکند که بعد از این از من بترسید، یعنی از این که کاری بکنید که عقوبت الهی طبق سنت الهی شامل حال شما بشود و شما دیگر این لیاقت و استحقاق را از دست بدهید بترسید، که آنوقت طبق سنت الهی که اگر مردمی از نظر اخلاق و روحیه فاسد شدند خدای متعال هم وضع اجتماعی آنها را تغییر میدهد، خداوند وضع اجتماعی شما را تغییر خواهد داد.

همچنین عوامل دیگری در آنجا ذکر کردهام از قبیل کوتاهی کردن در عرضه کردن ایدئولوژی اسلامی به طور کامل و جامع و کوتاهی کردن در پاسخگویی به معترضها و در مقابله کردن با ایدئولوژیها، که زیاد باید جنبید و زیاد باید در این زمینه کار کرد

[١]. مائده/ ٣.