سرّ مطلب واضح است. پیش از فتح مکه هرچه بود دشواری و تحمل مشقت بود، ایمانها خالصتر و انفاقها و جهادها بیشائبهتر و از روحیه فرصتطلبی دورتر بود، برخلاف انفاق و جهاد بعد از فتح که در آن حد از بیشائبگی نبود.

همچنین قرآن درباره مجاهدین اولین میفرماید: بیست نفر شما برابر با دویست نفر از کافران است. ولی همینکه عناصر دیگر که هنوز روح اسلامی کاملًا در آنها دمیده نشده بود و دقیقاً مؤمن به اهداف انقلاب اسلامی نبودند وارد شدند- و در آن هنگام میشد اسلام را یک فرصت تلقی کرد- میگوید صد نفر شما با دویست نفر دشمن برابری میکند [١].

نهضت را اصلاحطلب آغاز میکند نه فرصتطلب، و همچنین آن را اصلاحطلب مؤمن به اهداف نهضت میتواند ادامه دهد نه فرصتطلب که در پی منافع خویش است.

به هرحال مبارزه با رخنه و نفوذ فرصتطلبان علیرغم تظاهرات فریبندهشان یکی از شرایط اصلی ادامه یک نهضت در مسیر اصلی است.

٥. ابهام طرحهای آینده. فرض کنیم ساختمان فرسوده و بیقوارهای را که در آن با ناراحتی بسر میبریم میخواهیم خراب کنیم و به جای آن، ساختمانی نو و زیبا که فاقد نواقص قبلی باشد و آسایش ما را کاملا تأمین کند بسازیم. اینجا دو احساس داریم: یک احساس منفی درباره ساختمان موجود که میخواهیم هرچه زودتر خود را از شرّ آن راحت سازیم و دیگر احساس مثبت درباره ساختمان جدیدی که میخواهیم بسازیم و هرچه زودتر یک زندگی خانوادگی ایدهآل در آن به وجود آوریم. از نظر احساس منفی تکلیف ما روشن است. نیاز زیادی نیست که ضرورت تخریب آن برای ما توضیح داده شود، زیرا عملًا ناراحتیها را لمس میکنیم. اما از نظر احساس مثبت اگر طرحی و نقشهای مشخص جلو ما بگذارند یا ماکتی تهیه کنند و جلو ما بگذارند که ساختمان آینده این است با این مزایا و محاسن، و ما در مجموع نقصی نتوانیم پیدا کنیم قطعا تسلیم میشویم و قبول میکنیم. ولی اگر طرحی ارائه نشود و از طرف متخصصان مورد اعتماد به طور اجمال گفته شود بعد از خراب کردن، ساختمانی بسیار عالی به جای آن خواهیم ساخت، بدیهی است که شوق ما

[١]. [مضمون آیات ٦٥ و ٦٦ سوره انفال.]