درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٢٣٨ - نيابت عام

٦.شديد شدن آزمايش‌هاى الهى:اگرچه از سنّت‌هاى الهى در همۀ دوران‌ها امتحان و آزمايش بندگان است؛امّا به دليل‌هايى اين امتحان‌ها در دوران غيبت كبرا شدت بيشترى مى‌يابد؛به ويژه در آستانۀ ظهور،اين امتحان‌ها جدّى‌تر مى‌شود.

بنابراين نيابت عامّ در جايگاه يكى از ويژگى‌هاى دوران«غيبت كبرا»داراى اهميّت است.

نيابت عام

پس از پايان دوران«غيبت صغرا»و نيابت خاص و با آغاز«غيبت كبرا»هدايت شيعيان با عنوان«نيابت عام»از طرف حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف شكل گرفت؛به اين صورت كه امام، ضابطه‌اى كلّى و صفات و مشخصاتى عام به دست داد كه در هر عصر،فرد شاخصى كه آن ضابطه-از هر جهت و در همۀ ابعاد-بر او صدق كند،نايب امام شناخته شود و به نيابت از او در امر دين و دنيا،سرپرست جامعه باشد،سخنش سخن امام و اطاعتش واجب و مخالفش حرام خواهد بود.

در اين‌باره رواياتى چند نقل شده است؛از جمله:

١.اسحاق بن يعقوب،درباره تكليف شيعيان در غيبت كبرا از امام مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف پرسيد و توقيع ذيل در پاسخ او صادر گرديد:

...و امّا الحوادث الوقعة فارجعوا فيها الى رواة حديثنا فانّهم حجّتى عليكم و انا حجة اللّه عليهم؛ [١]

...و اما در پيشامدهايى كه براى شما رخ مى‌دهد،بايد به راويان اخبار ما (دانشمندان علوم دينى)رجوع كنيد؛ايشان حجّت من بر شما هستند و من حجّت خداى بر آنانم.

اين روايت،از روشن‌ترين روايات در بيان ولايت عام است.بيشتر افرادى كه به اين روايت تمسك كرده‌اند،بيشتر به فقرۀ دوم آن(فانّهم حجّتى عليكم و انا حجۀ اللّه عليهم)، توجه داشته‌اند.