درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ١٩٤ - سرانجام دعوت ميرزا بهاء

قبرس،و حسين على بهاء به عكّا در سرزمين فلسطين تبعيد شدند.در راه فلسطين،ميرزا حسين على ادعاى من يظهره اللّهى كرد.در همين ايام بود كه براى تشخيص طرفداران آن دو،اطرافيان صبح ازل به فرقه«ازليه»و پيروان ميرزا حسين على بهاء،فرقه«بهائى» ناميده شدند.

اما با مرگ يحيى صبح ازل،ازليه و به تبع آن،با بيان براى ابد فراموش شدند.

سرانجام دعوت ميرزا بهاء

وقتى ميرزا حسين على احساس كرد دعوت او مؤثّر افتاد و عدّه‌اى گرد او حلقه زدند، نوع دعوتش را در مراحل گوناگون زمانى تغيير داد.وى پس از ادعاى«من يظهره اللّه» ادّعاى رسالت و شارعيت و سپس ادعاى حلول روح خدا در او به نحو تجسد و تجسّم كرد.او با عبارت«انا الهيكل الا على»از اين مطلب ياد مى‌كرد.

لازم ذكر است كه بهاء در بغداد و اسلامبول و ادرنه و نيز در عكا همواره با تقيّه و تظاهر به اسلام زندگى مى‌كرد،تا خشم حكومت عثيمانى را بر ضد خود برنينگيزد.وى در نماز جمعه عكّا شركت مى‌جست و در ماه رمضان،به روزه‌دارى تظاهر مى‌كرد؛با اين حال،رابطۀ سرّى خود را با«بابيّان»ايران كه بعدها«بهائى»نام گرفتند،قطع كرده و همواره مكتوبات و وحى‌هاى ادّعايى،يا تجلّيات«خدا منشآنۀ»خود را براى آنان مى‌فرستاد يا باز مى‌گفت.

وى سرانجام در سال ١٨٩٢ م(حدود ١٣٠٩ ق)پس از سال‌ها سكونت در عكّا درگذشت و آن‌جا به خاك سپرده شد.

ميرزا حسين على،آثار متعددى نگاشت كه مهم‌ترين آن‌ها عبارت است از:ايقان در اثبات قائميت سيد على محمد باب كه آن را در آخرين سال‌هاى اقامت بغداد،در پاسخ پرسش‌هاى دايى سيد على محمد باب و جذب او به مسلك بابى،نگاشت.اقدس كه كتاب احكام بهائيان است و آن را در ١٢٩٠ ق يا اندكى پس از آن-زمانى كه در عكا تحت‌نظر بود-تأليف كرد. [١]