درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٨٤ - وظايف نايبان خاص

سمرى،فرصت زيادى براى فعاليت نداشت؛به همين دليل،مانند نايب‌هاى پيش از خود،نتوانست فعاليت‌هاى گسترده‌اى انجام داده،تغييرات قابل ملاحظه‌اى در روابط خود و وكلا پديد آورد؛ليكن اعتقاد شيعيان به بزرگوارى و مورد اطمينان بودن او،مثل ساير نايبان بود و وى مورد پذيرش عموم شيعيان قرار گرفت. [١]

شش روز پيش از رحلت او،توقيعى از سوى امام دوازدهم به دستش رسيد كه مرگ وى را پيشگويى و زمان مرگ را نيز تعيين كرده بود.متن اين توقيع شريف،نمايانگر پايان غيبت صغرا و نيابت خاص و آغاز غيبت كبرا و نيابت عام است. [٢]

وفات على بن محمد در سال ٣٢٩ ق رخ داد و قبر او در بغداد است.

چگونگى ارتباط شيعيان با نواب چهارگانه

در آغاز نيابت خاص،جايگاه سفارت براى مردم روشن نبود.فقط عدۀ اندكى از خواص و وكيلان،با نايب آن حضرت در ارتباط بوده،مسايل مورد نياز خود را با او در ميان مى‌گذاشتند؛امّا پس از گذشت زمان،با تلاش‌هاى خالصانه وكيلان،نزد شيعيان،نيابت خاص حضرت،جايگاه خود را پيدا كرد.

بنابراين ارتباط شيعيان با نوّاب خاص در دوره‌هاى نخست،به طور عمده به واسطۀ وكيلان بود.به اين صورت كه مردم،خواسته‌هاى خود را با وكيلان در ميان مى‌گذاشتند يا وجوهات شرعى خود را به آنان مى‌پرداختند.وكيلان نيز آن‌ها را به سفير و نايب امام عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف منتقل مى‌كردند و با واسطه سفير،از ناحيه مقدسه پاسخ پرسش‌هاى خود را مى‌گرفتند.با روشن شدن جايگاه نوّاب خاص،برخى شيعيان به صورت پنهانى توانستند به طور مستقيم با آنان تماس برقرار كنند.اين كار،به طور عمده از زمان سفارت دومين سفير آغاز شد و ادامه يافت.

وظايف نايبان خاص

برخى وظايف و فعاليت‌هاى نايبان خاص عبارت است از: