با يك نگاه كلى در اين بوستان پرطراوت،به چهار دسته روايت در اين موضوع بر خواهيم خورد كه هريك محل زندگى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را در دوره‌اى از حيات پر بركت او به تصوير كشيده است؛اگرچه براى برخى دوره‌ها صراحت و روشنى بيشترى وجود دارد و برخى دوره‌ها به دلايلى به اجمال و ابهام پاسخ داده شده است.

اين دوره‌ها عبارتند از:

[دوره‌هاى زندگى آن حضرت]

١.دوران زندگى با امام عسكرى عليه السّلام(٢٥٥-٢٦٠ ق)

شكى نيست كه آن امام همام،در شهر سامرا و در خانه پدر ارجمند خود امام حسن عسكرى عليه السّلام ديده به جهان گشود و تا پايان عمر شريف پدر خود در كنار آن حضرت مى‌زيست.

اين دوره-بنابر ديدگاه مشهور-از هنگام ولادت حضرت(نيمه شعبان سال ٢٥٥ ق) آغاز و تا رحلت امام عسكرى عليه السّلام(هشتم ربيع الاول سال ٢٦٠ ق)پايان يافت.

افزون بر نقل موثق تاريخى،افرادى نيز از اين حادثه بزرگ پرده برداشته‌اند:

شيخ صدوق در كتاب شريف كمال الدين و تمام النعمة كه يكى از مهم‌ترين كتاب‌هاى نگاشته،شده در موضوع مهدويّت است،داستان ولادت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را به صورت مفصل ذكر كرده است. [١]اين روايت،از مهم‌ترين روايات درباره ولادت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف است و به روشنى دلالت دارد كه حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف در خانه امام عسكرى عليه السّلام در سامرا ديده به جهان گشود.

از سوى ديگر،رواياتى نيز حكايت از كه در اين دوره حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف با صلاحديد امام عسكرى عليه السّلام براى افرادى ويژه نمايان مى‌شد و اين اتفاق در سامرا و در جوار پدر بزرگوارش صورت مى‌گرفت.

«ضوء ابن على»از مردى از اهل فارس كه نامش را برده است نقل مى‌كند:

به سامرا آمدم و بر در خانه امام حسن عسكرى عليه السّلام ملازم شدم.حضرت مرا طلبيد.وارد شدم و سلام عرض كردم.فرمود:«براى چه آمده‌اى؟»عرض

[١] .ر.ك:شيخ صدوق رحمه اللّه،كمال الدين و تمام النعمة،ترجمه منصور پهلوان،ج ٢،ص ١٤٣.