درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ١٦٣ - نتيجۀ مباحث گذشته

چهارم.بر فرض كه افسانه‌هاى«برمودا»درست باشد،هيچ ربطى به امام زمان و مقام آن حضرت ندارد.

اگرچه افرادى كه به بررسى داستان پرداخته‌اند،هر دو داستان را بررسى كرده‌اند،به نظر مى‌رسد نيازى به بررسى داستان دوم نيست و علاقه‌مندان به منابع ياد شده مراجعه مى‌نمايند.

نتيجۀ مباحث گذشته

١.داستان،از نگاه سند،ضعيف و غير قابل اعتنا است.

٢.داستان،از نگاه محتوا،داراى اشكالات و تناقضات فراوانى است.

٣.داستان،بازتاب حوادث زمان نقل آن است و با آنچه در عرصۀ تاريخ و جغرافياى آن زمان مى‌گذشته،مرتبط است.

٤.حكومت‌هاى متعدّدى در سرزمين‌هاى مغرب و جزاير درياى مديترانه و سواحل آن، در آن زمان وجود داشته‌اند كه خود را از اعقاب امامان عليهم السّلام مى‌شمردند.برخى از آنان، خود را فرزندان صاحب الامر مى‌دانستند.بعيد نيست دست‌هاى اين گروه در ساختن اين داستان‌ها و مانند آن،نقش داشته باشند.

٥.افكار و آرمان‌هاى سركوب شدن شيعيان در دوران عباسى،زمينۀ بروز آن‌ها را به صورت داستان‌ها،فراهم آورد.

٦.فشارهاى متعدد اجتماعى و سياسى و عقيدتى كه بر شيعه وارد مى‌شد،آنان را وا مى‌داشت به آواهايى كه از حكومت‌هاى شيعى،از نوع اسماعيلى و موحّدان و...،دل ببندند و آرمان‌هاى سركوب شدۀ خود را آن‌جا بيابند.

٧.در موضوع امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف كه از عقايد حتمى و بين‌المللى همۀ مسلمانان است،سزاوار نيست با اتكا به خبرهاى غير موثّق و حدسيات ساختۀ اذهان،سخن گفته و قلم زده،زيرا از موارد افتراى بر امامان عليهم السّلام است كه از خطاهاى بزرگ و گناهان كبيره به شمار مى‌رود.

٨.در آرا و عقايد،مواردى يافت مى‌شوند كه علم آن را بايستى به خدا و رسول واگذار كرد و بدون علم و اطلاع و طى مقدمات لازم،در آن موارد سخن نگفت.موضوع