درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٨٥ - ٣ پاسخگويى به پرسشهاى فقهى و مشكلات علمى و عقيدتى

١.برطرف كردن ترديد شيعيان درباره حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

ولادت آخرين ذخيرۀ الهى به صورت پنهانى صورت گرفت و جز اندكى از شيعيان،آن حضرت را در دوران پدر بزرگوارش نديده بودند و ترديدهايى ميان شيعيان پديد آمده بود؛ازاين‌رو،يكى از مسؤوليت‌هاى مهم و حساس نواب خاص،از ميان بردن ترديدهاى موجود دربارۀ حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف بود.اين تلاش‌ها،بيشتر در دوران نايبان اوّل و دوم انجام شد؛ولى در موارد مورد نياز در دورۀ ديگر نواب نيز بدان توجه مى‌شد.

از آن‌جا كه اين مسأله بسيار مهم و حساس بود،افزون بر ارائۀ كراماتى از طرف نايبان خاص،خود حضرت در موارد مورد نياز،با صدور توقيعاتى اين امر را بر ايشان آسان مى‌كرد.در ميان توقيعاتى كه هم‌اكنون از آن حضرت در دست است،تعدادى دربارۀ همين مسأله است. [١]

٢.پنهان نگه داشتن مكان حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

از احاديث نقل شده توسط نوّاب خاص و توقيعات صادر شده از طرف امام زمان عليه السّلام به دست آنان [٢]،دانسته مى‌شود نوّاب وظيفه‌اى دوجانبه داشته‌اند:

از سويى محل زندگى امام را نه فقط از دشمنان،بلكه از شيعيان پنهان نگه مى‌داشتند و به وكلاى خود آموزش مى‌دادند مبادا اسمى از آن حضرت به ميان آورند؛ازاين‌رو توانستند شيعيان را از خطر عباسيان مصون دارند.

٣.پاسخگويى به پرسش‌هاى فقهى و مشكلات علمى و عقيدتى

نايبان خاص،پرسش‌هاى فقهى و شرعى شيعيان را خدمت امام و پاسخ آن‌ها را به مردم مى‌رساندند.به ويژه در دوره نيابت نايب دوم،محمد بن عثمان،پرسش‌هاى فقهى بسيارى مطرح شد و امام،ضمن توقيعات متعدد و طولانى به آن‌ها پاسخ داد.

فعاليت‌هاى نايبان خاص به مسايل فقهى محدود نمى‌شد؛بلكه وظيفه ديگر آنان حل مشكلات علمى و شركت در بحث‌ها و مناظرات عقيدتى بود. [٣]