بوده است و بدين‌سان نمى‌توان به آن دسته از توقيعات صادر شده پس از اين دوران چندان اعتماد كرد و به صدور آن‌ها از طرف حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف اطمينان يافت.

برخى از اين نوشته‌ها كه پس از دوران غيبت صغرا به آن حضرت نسبت داده شده، از اين قرار است:

١.نامه‌هايى كه گفته شده از طرف حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف به شيخ مفيد رسيده است.

اين توقيعات براى نخستين بار،به وسيله ابو منصور طبرسى(از عالمان قرن ششم)، بدون سند،افزون بر يك صد سال پس از وفات شيخ مفيد،در كتاب احتجاج نقل شده است.آن‌گاه شاگرد وى،ابن شهر آشوب(متوفاى ٥٨٨ ق)به آن اشاره كرده و ابن بطريق(متوفاى ٦٠٠ ق)شاگرد ابن شهر آشوب آن‌ها را مطرح كرده است.در آن كتاب گفته شده:اين نامه‌ها به وسيله شخص مورد اعتمادى به شيخ مفيد مى‌رسيد؛ولى نام آن شخص ذكر نشده است. [١]

آنچه اين ترديد را جدّى‌تر مى‌كند اين است كه شاگردان شيخ مفيد،از جمله آن‌ها:

سيّد مرتضى،ابن ادريس،نجاشى،شيخ طوسى،ابويعلى جعفرى،ابو الفتح كراجكى، سلار بن عبد العزيز ديلمى و...-با اين كه تأليفات فراوانى داشته و بيشتر شرح‌حال‌نگار بوده‌اند-هرگز به اين توقيعات اشاره نكرده‌اند [٢]؛درحالى كه اگر چنين سخنانى به شيخ مفيد رسيده بود،با توجه به اهميّت شايان آن،به طور حتم،شاگردان او،نقل مى‌كردند [٣].

افزون بر آن،خود شيخ مفيد نيز در آثار ارزشمند و فراوان خود،هيچ اشاره‌اى به اين نامه‌ها نكرده است.جاى تأمل است كه چگونه برخى بر توقيع بودن اين سخنان پافشارى مى‌كنند. [٤]

[١] .طبرسى،احمد بن على،الاحتجاج،ص ٤٩٧.

[٢] .ر.ك:گروهى از نويسندگان،چشم به راه مهدى عليه السّلام،ص ٩٨.

[٣] .ر.ك:مقالۀ:سفارت و نيابت خاصه،نجم الدين طبسى،فصلنامه انتظار،ش ١٨،ص ١٥٢.

[٤] .يادآورى اين مطلب ضرورى است كه اثبات نامه حضرت براى شيخ مفيد،فضل بزرگى براى شيخ محسوب مى‌شود؛اما نفى آن،هرگز چيزى از مقام رفيع و بلند آن شخصيت بزرگ اسلامى نمى‌كاهد.چه اين كه دانشمندان بسيار بزرگى از ميان علماى شيعه هستند كه هرگز رسيدن نامه از سوى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف براى آنها ادعا نشده است.