از مجموع سخنان معصومان عليهم السّلام به دست مى‌آيد كه مهم‌ترين ويژگى مرتبط با امتحان و آزمايش انسان‌ها در اين دوران،گريز آن‌ها از دين و آموزه‌هاى آن و به اوج رسيدن دنياپرستى است [١]كه آن را از دوره‌هاى ديگر متمايز نموده است.

معصومان عليهم السّلام براى اين دوران،پس از بيان برخى ويژگى‌ها،هشدارهايى را نيز داده‌اند، كه با توجه به آن‌ها درمى‌يابيم آزمايش‌هاى بزرگ از مهمترين ويژگى اين دوران است. [٢]

افرادى كه با ويژگى‌هاى اين دوران،ايمان خود را به خوبى حفظ كرده،پرواى الهى داشته باشند،ارزش والايى دارند.در اين‌باره وقتى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم از چهره‌هاى پيروز اين دوران ياد مى‌كند،با شگفتى به حضرت على عليه السّلام چنين مى‌فرمايد:

يا على اعجب النّاس ايمانا و اعظمهم يقينا قوم يكونون فى آخر الزّمان لم يلحقوا النبى و حجب عنهم الحجّة فآمنوا بسواد على بياض...؛

اى على!بدان شگفت‌آورترين مردم در ايمان و بزرگ‌ترين آنان در يقين، كسانى هستند كه در پايان دوران-با آن‌كه پيامبر خود را درك نكرده‌اند و از امام خود در پرده‌اند-به نوشته‌اى سياه بر صفحه‌اى سپيد،ايمان مى‌آورند. [٣]

افسوس بر آنان كه در اين دوران،اسير وسوسه‌هاى بى‌پايان شيطان و هواهاى نفسانى شده،در دام تاريك نادانى و عصيان،زندگى مى‌كنند.

٣.براى آزادگى از بيعت ديگران

مضمون برخى روايات،اين است كه آن حضرت،با غيبت خود،از بيعت با طاغوت‌هاى زمان در امان خواهد بود.

امير مؤمنان على عليه السّلام مى‌فرمايد:

انّ القائم منّا اذا قام لم تكن لاحد فى عنقه بيعة فلذلك تخفى ولادته و يغيب شخصه؛ [٤]

[١] .شيخ كلينى،كافى،ج ٨،ص ٣٠٦،ح ٤٧٦؛ر.ك:شيخ صدوق،ثواب الاعمال و عقاب الاعمال،ص ٢٥٣.

[٢] .محدث نورى،مستدرك الوسائل،ج ١١،ص ٣٧٩،ح ١٣٣٠٥؛و نيز:ر.ك:مسلم بن حجاج قشيرى، صحيح مسلم،ج ١،ص ١٣١.

[٣] .شيخ صدوق،من لا يحضره الفقيه،ج ٤،ص ٣٦٦؛كمال الدين و تمام النعمة،ج ١،ص ٢٨٨،باب ٢٥،ح ٨.

[٤] .شيخ صدوق،كمال الدين و تمام النعمة،ج ١،ص ٣٠٣؛طبرسى،اعلام الورى،ص ٤٢٦.