درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٤١ - انواع غيبت
آنها از برخى ديگر دانسته مىشود كه غيبت آن حضرت به هر دو نحو وقوع پيدا كرده است. [١]
چه اين كه به هر يك از گونههاى پيشين باور پيدا كنيم،بايد توجه داشت كه در برخى پيامبران پيشين نيز چنين پنهانزيستى-البته با ويژگىهاى خاص خود-سابقه داشته است.
به گونهاى كه شيخ صدوق اساس تأليف كتاب ارزشمند كمال الدين و تمام النعمه را بر اين باور بنا نهاده است.
انواع غيبت
همزمان با مطرح شدن اصل غيبت براى حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف از طرف معصومين عليهم السّلام در رواياتى غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف به دو بخش كوتاه و دراز تقسيم مىشود. [٢]كه هر يك داراى ويژگىهاى خاصى است.
اين مطلب با تعبيرهاى متفاوتى در سخنان معصومين عليهم السّلام به چشم مىخورد:
زراره مىگويد:از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود:
انّ للقائم غيبتين يرجع فى احداهما و فى الاخرى لا يدرى اين هو يشهد المواسم يرى الناس و لا يرونه؛ [٣]
همانا براى قائم دو غيبت است كه در يكى از آنها به خانوادهاش برمىگردد و در ديگرى دانسته نيست كجا است.هر سال در مناسك حج حاضر مىشود؛ مردم را مىبيند؛در حالى كه مردم او را نمىبينند.
امام صادق عليه السّلام در روايتى به كوتاه و بلند بودن دو غيبت امام اشاره كرده است:
للقائم غيبتان احداهما قصيرة و الاخرى طويلة الغيبة الاولى لا يعلم بمكانه فيها الاّ خاصة شيعته و الاخرى لا يعلم بمكانه فيها الاّ خاصة مواليه؛ [٤]
[١] .صافى گلپايگانى،لطف اللّه،پاسخ ده پرسش،ص ٦٧.
[٢] .اگرچه امروزه از اين دو غيبت با نامهاى"غيبت صغرا"و"غيبت كبرا"ياد مىشود،امّا در بيان انديشوران شيعه از آن با عنوانهايى چون"غيبت قصرى"و"غيبت طولى"و مانند آن نيز ياد شده است.ر.ك:شيخ مفيد،الارشاد،ج ٢،ص ٣٣٩.
[٣] .نعمانى،الغيبة،ص ١٧٥،ح ١٥.
[٤] .شيخ كلينى،كافى،ج ١،ص ٣٤٠.